Author:

शनिबार सञ्चारमाध्यमहरूमा काठमाडौं महानगरपालिकाका युवा मेयर बालेन्द्र साह (बालेन) फ्रान्समा कान सहरमा आयोजित ७७ औं कान फिल्म फेस्टिभलको रेड कार्पेटमा हिँडिरहेको खबर सार्वजनिक भयो। चलचित्रकर्मीका लागि कानको निमन्त्रण सम्मानसँगै आफ्नै समुदायसँग साक्षात्कार हुने पर्वकै बराबर हुने गर्छ। तर, हाम्रा मेयर आफ्नो कार्यगत क्षेत्र र जिम्मेवारी नहुँदानहुँदै किन व्यस्त समय खर्चेर चलचित्र महोत्सवमा गए ? समाचारका अनुसार समकक्षी कानका मेयर डेभिड लिसनार्दको निमन्त्रणामा उनी त्यहाँ पुगेका हुन्। तर, फ्रान्सको त्यो दक्षिणपूर्वी कुनोमा अरू समय र सन्दर्भमा पनि जान त सकिन्थ्यो होला नि ? यी र यस्ता जिज्ञासालाई खारेज गरिहाल्न पनि मिल्दैन । तर, बालेन कान पुगिसकेका छन्। त्यसैले अब उनी त्यहाँ किन पुगेभन्दा पनि उनले त्यहाँबाट के–के सिक्न सक्छन्, त्यसबाट काठमाडौं महानगर र पुरै मुलुकले कसरी लाभ लिन सक्छन् भन्ने दिशामा विमर्श गरिनु उचित हुनेछ।

पहिलो त प्राचीन ग्रिक सभ्यताको समेत झलक पाइने फ्रान्सको यो पुरानो सहर कान पर्यटकीय दृष्टिमा समेत देशकै प्रमुख सहरमध्ये एक हो, काठमाडौंजस्तै। त्यसो त काठमाडौं र कानका आधारभूत चुनौती नै अलग छन्। त्यहाँ नागरिक दायित्व र करदाता संरक्षण प्रमुख मुद्दा छ तर हामीकहाँ भौतिक विकास, पूर्वाधार र नागरिकका लागि आधारभूत सेवासुविधाकै जोहो दुरुह बनिरहेको छ। तर, कान सहरले कसरी ती समस्यासँग संघर्ष गरेर आजको विकाससँग आत्मसात् गर्न सक्यो ? मेयर बालेनका लागि त्यो सिकाइ हुन सक्छ। आजका कानवासीका समस्या भोलि काठमाडौंवासीका पनि हुन सक्छन्, त्यसतर्फ पनि उनको ध्यान पुग्नु जरुरी हुनेछ।

र्‍यापर, इन्जिनियर र मेयरको ख्यातिका लागि ठीक एक वर्षअघि द न्युयोर्क टाइम्सले व्यक्तिचित्र नै छापेर चर्चित गराइदिएकाले बालेनका लागि कानका मेयर लिसनार्द स्वयं पनि एक पाठ हुन सक्छन्। राजनीति सिक्दै, बुझ्दै उपमेयरबाट सन् २०१४ मा पहिलोपटक कानका मेयरमा निर्वाचित लिसनार्दले २०२० मा भएको दोस्रो कार्यकालको निर्वाचनमा ८८ प्रतिशत मत ल्याउँदै ऐतिहासिक विजय हासिल गरेका थिए। राजनीतिको विगत नभएर पनि स्वतन्त्रकै हैसियतमा प्रशस्त मतले मेयरमा निर्वाचित बालेन आफूलाई राजनीतिकर्मी नै बनाइराख्न चाहन्छन् भने लिसनार्दको नेतृत्व अनुभव पनि उनका लागि मननयोग्य हुन सक्छ। तर, बालेनको कान कार्पेटबाट सबैभन्दा बढी उत्साही कोही छन् भने ती चलचित्रकर्मी नै हुन्। र, उनीहरूको भनाइमा मेयर बालेनले कानको भव्यताबाट नेपाल लिएर आउन सक्ने महŒवपूर्ण र खास चिज पनि कानसँगै जोडिएको छ। के कान महोत्सवबाट फर्किदा मेयर बालेनसँग काठमाडौंलाई पनि ‘अर्को कान’ बनाउने सपना हुनेछ ? यस्तो महŒवाकांक्षा हुनेछ, जसले काठमाडौंलाई पनि विश्वका कलाकर्मीको एक गन्तव्य बनाओस् ?

कतिपयलाई यो अतिशयोक्ति पनि लाग्न सक्ला। तर, हामी काठमाडौंवासीसँग यति भन्ने र गर्ने आत्मविश्वास छ। र, यसको आधार पनि निर्माण भइसकेको छ। काठमाडौंमा अबको ठीक १० दिनपछि हुने २१औं काठमाडौं अन्तर्राष्ट्रिय पर्वतीय चलचित्र महोत्सव (किम्फ) यस्तो एउटा महोत्सव हो, जसमा विश्वभरिका गैरआख्यान र आख्यान चलचित्रहरू प्रतिस्पर्धाका लागि आउँछन्। प्रत्येक दुई वर्षमा हुने फिल्म साउथ एसिया (एफएसए) अर्को मञ्च हो, जहाँ यसैगरी हाम्रा छिमेकी राष्ट्रका चलचित्रकर्मीहरू आफ्ना साझा कर्म र कठिनाइलाई आपसमा साटासाट गर्छन्। फोटो काठमाडौं, काठमाडौं ट्रिएना काठमाडौंमा हुने यस्ता दुर्लभ कला महोत्सव गर्छन्, जहाँ विश्वस्तरका कृति प्रदर्शन गरिन्छन्। ज्याजमान्डु अर्को सफल प्रतियोगिता हो। यस्ता अरू पनि पहल छन्, जसले सभ्यता र सम्पदाको यो सहरमा सुन्दरता थपेका छन्।

आधारसँगै काठमाडौंसँग यस्तो ठुला महोत्सवहरू आयोजन गर्ने वातावरण पनि छ। जसरी इटालीको भेनिस फिल्म फेस्टिभलमा मुसोलोनी र हिटलरको हस्तक्षेपपछिको विद्रोहले सन् १९४६ मा कान फेस्टिभल स्थापनामा मद्दत ग¥यो, छिमेकी देशहरूमा बढिरहेको अलोकतान्त्रिक र धार्मिक अतिवादको राजनीतिविरुद्ध काठमाडौं त्यस्तै प्रतिरोधको सहर बन्न सक्छ। सबै मत र वादसँगको समभाव, सहिष्णु र सुरक्षित सहर बन्न सक्छ।

वास्तविकता के भने कतिपय अर्थमा काठमाडौंमा राज्यको प्रत्यक्ष सहयोगबेगर नै वर्षौंदेखि यस्तो अभ्यास पनि हुँदै आइरहेका छन्, जहाँ भारत, पाकिस्तान, श्रीलंकामा भन्न नसकिने कुरा भनिएका छन्, गर्न र देखाउन प्रतिबन्धित सिर्जना हाकाहाकी प्रदर्शनमा आइरहेकै छन्। तर, राज्यको निरन्तरको उदासीनताले केही संस्था, दातृ निकायमा भर परेका यस्ता पहलकदमी यतिबेला लरखराएका छन्। कति त एकाध वर्ष चलेर बन्द पनि भएका छन्। कतिले धुकधुकीसम्म बचाएका छन्।

आशा छ, कान दर्शनबाट फर्किएपछि मेयर बालेनले आफ्नो नगरले बनाएको दक्षिण एसियाकै सांस्कृतिक राजधानीको ‘सफ्ट पावर’को शक्तिमा विश्वास गर्नेछन्, यो पहिचान बचाउन लागिपर्नेछन्। काठमाडौंमा भइरहेका र हुने यसखाले उत्सवहरूलाई जोगाउन उदार मनले हात फैलाउनेछन्, सँगै सरकार र राज्यका अन्य निकायका लागि पनि उदाहरण बन्नेछन्।

यो पनि आग्रह छ कि कान पुगेका हाम्रा मेयर बालेन आउँदो मे २९ मा किम्फ पनि पुगून् !

इटहरीमा शनिबार साँझ सिटी सफारी चालकले खुकुरी प्रहार गरी एक साइकल यात्रीको हत्या गरेका छन्।

इटहरी वडा नं-७ का २८ वर्षीय भीम भनिने रामकुमार पण्डितको हत्या भएको हो। उनलाई सिटी सफारी चालक सोही ठाउँका ३० वर्षीय उमेश चौधरीले खुकुरी प्रहार गरी हत्या गरेको इलाका प्रहरी कार्यालय इटहरीले जनाएकाे छ।

घटनाक्रम अनुसार इटहरी वडा नं-७ को बज्राहामा सिटी सफारी चालक चौधरी दक्षिणबाट इटहरी चोकतर्फ आउँदै गर्दा पण्डित साइकलबाट दक्षिणतर्फ जाने क्रममा एक आपसमा ठोकिएका थिए।

त्यसपछि चौधरीले सिटी सफारीबाट खुकुरी निकालेर लखेट्दै केही मिटर पूर्वतर्फ पुगेपछि खुकुरी प्रहार गरेर हत्या गरेको इलाका प्रहरी कार्यालय इटहरीका डिएसपी टेकबहादुर कार्कीले जानकारी दिए।

उनका अनुसार दुवै जनाबीच पुरानो रिसिइबी रहेकाले घटना भएको प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट खुलेको छ। घटनालगतै चौधरीले आफै प्रहरी समक्ष आत्मसमर्पण गरेका थिए। घटनाबारे थप अनुसन्धान थालिएको प्रहरीले जनाएको छ।

श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयले गैरकानुनी माध्यमबाट वैदेशिक रोजगारीमा गई जोखिममा परेका श्रमिकलाई उद्धार गर्न छुट्टै कोष स्थापना गर्ने भएको छ।

श्रम मन्त्री डोलप्रसाद अर्यालले शनिबार सुर्खेतमा पत्रकारसँग कुरा गर्दै यस्तो कोषको तयारी भइरहेको जानकारी दिएका हुन्। हालको व्यवस्था अनुसार श्रम मन्त्रालयले श्रम स्वीकृति लिएर जाने श्रमिकलाई मात्रै उद्धार गरिँदै आएको छ।

विदेशमा जाने श्रमिकले कल्याणकारी कोषमा जम्मा गरेको कोष मार्फत जोखिममा परेका यस्ता श्रमिकको उद्धार गरिँदै आएको हो। तर, गैरकानुनी रुपमा गएका श्रमिकलाई उद्धार गर्ने कोषको व्यवस्था सरकारले गरेको थिएन।

‘गैरकानुनीमा रुपमा गएका श्रमिक पनि नेपाली नागरिक नै हुन्,’ मन्त्री अर्यालले भने, ‘उनीहरुको उद्धार गर्नु सरकारको दायित्व हो। त्यसैले छुट्टै कोषको व्यवस्था गर्न आगामी बजेटमा अर्थमन्त्रालयसँग प्रस्ताव गरेका छौ,’ उनले भने।

त्यस्तै, वैदेशिक रोजगारीको नाममा ठगिएमा तुरुन्तै सम्बन्धित निकायमा उजुरी गर्न श्रममन्त्री अर्यालले आग्रह गरेका छन्। ‘वैदेशिक रोजगारीको नाममा ठगिएमा वैदेशिक रोजगार विभागमा तुरुन्तै उजुरी दिनुहोस्,’ उनले भने, ‘त्यो सम्भव भएन भने पनि हाम्रो सचिवालयमा ठगी गरेको संस्था वा व्यक्तिको विवरण टिपाउनु होस।’

अर्यालले ठगी गर्ने व्यक्ति वा संस्थालाई निमर्म कारबाही गरिने दृढता व्यक्त गरे। मन्त्रालयले अगामी दिनमा श्रमिकलाई अनिवार्य सीप तालिमको व्यवस्था गर्ने, रोजगार बैक स्थापना गर्ने र भारतमा जाने श्रमिकको तथ्यांक संकलन गरिने जानकारी दिए।

युवा तथा खेलकुदमन्त्री विराजभक्त श्रेष्ठले आज काभ्रेपलान्चोकको सदरमुकाम धुलिखेलमा निर्माण हुने राष्ट्रिय हक्की खेलमैदानको निरीक्षण गरेका छन्।

उनले खेलमैदान निर्माणका लागि धुलिखेल नगरपालिकाद्वारा प्रदान गरिएको जमिनलाई व्यवस्थित बनाउन गुरुयोजनासहितको बजेटका लागि निरीक्षण गरेका हुन्।

मन्त्री श्रेष्ठले धुलिखेल नगरको वडा नं-११ र १२ को सिमानामा निर्माणाधीन खेल मैदानलाई अन्तर्राष्ट्रियस्तरको बनाउन सहयोग गर्ने बताए। उनले भने, ‘नेपाल हरेक हिसाबले सम्भावना नै सम्भावना भएको देश हो, हामीले पूर्वाधारमा भन्दापनि व्यवस्थापनमा ध्यान दिनुपर्छ।’

मन्त्री श्रेष्ठले नेपालमा हरेक खेलका लागि पर्याप्त भौगोलिक संरचना भएकाले पूर्वाधारमा लगानी गर्नु नपर्ने तर खेलअनुसारका जमिन व्यवस्थापनमा अनुगमन, निरीक्षणमा जोड दिनुपर्ने बताए।

खेलमैदानको अवलोकनका लागि नेपाली हक्की सङ्का केन्द्रीय पदाधिकारी, जिल्लास्थित पदाधिकारी एवं स्थानीय जनप्रतिनिधिहरूको सहभागिता रहेको थियो।

उक्त खेल मैदानलाई बाग्मती प्रदेश सरकारले चालु आवमा आवश्यक गुरुयोजना बनाउने गरी सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको छ।

नेपाल हक्की सङ्घका केन्द्रीय अध्यक्ष अनिल शर्माका अनुसार बागमती प्रदेशस्थित खेलकुद विकास परिषद्द्वारा रङ्गशालाको विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन ९डिपीआर० को तयारी अन्तिम चरणमा पुगेको छ।

तीन वर्षमा तीन चरणमा निर्माण हुने भनिएको रङ्गशालाको पहिलो चरणमा मैदान, दोस्रोमा प्याराफिट र त्यसपछि होस्टेल निर्माण हुनेछ। करिब ८० करोडमा रङ्गशाला तयार हुने प्रारम्भिक अनुमान गरिएको शर्माले बताए।

मन्त्री श्रेष्ठले आजै धुलिखेलको हजार सिँढी, भैरव मुर्तिस्थललगायत विभिन्न धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थलको अवलोकन गरेका थिए।

नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले) उपाध्यक्ष सुरेन्द्र पाण्डेले समाजवादको आधार तयार गर्नका लागि नगर, गाउँ कमिटीले स्पष्ट योजना र दृष्टिकोणसहित काम गर्नुपर्ने बताएका छन्।

एमाले काठेखोला गाउँ कमिटीको दोस्रो अधिवेशनको उद्घाटन कार्यक्रममा उनले वामपन्थी एकतासहितको एमालेले समृद्ध नेपाल: सुखी नेपालीको सङ्कल्प पूरा गर्ने र त्यसका लागि ‘मिसन २०८४’ लाई योजनाबद्ध रूपमा अगाडि बढाउन आग्रह गरे।

उपाध्यक्ष पाण्डेले प्रत्येक निर्वाचनमा भएको कमीकमजोरीलाई समीक्षा गरी अघि बढ्न नेता कार्यकर्तालाई निर्देशनसमेत दिए।

पूर्वअर्थमन्त्रीसमेत रहेका पाण्डेले मुलुकको अर्थतन्त्र उकास्न संस्थागत पहल, नीतिगत व्यवस्थासँगै समाजको प्रवृत्तिगत समस्या सुधारमा जोड दिए।

नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक कुलमान घिसिङले काठमाण्डौं उपत्यकामा बिजुलीको तार भूमिगत तथा वितरण प्रणालीमा स्वचालित गर्ने काममा स्थानीय तहको सहयोग नहुँदा एडिभिको लगानी फिर्ता जान लागेको बताएका छन्।

चितवनको भरतपुर महानगरपालिका–६ देवनगरमा निर्माण गरिएको ३३/११ केभी क्षमताको सब स्टेसन तथा गोन्द्राङ–देवनगर ३३ केभी प्रसारण लाइनको उद्घाटनको क्रममा शनिबार घिसिङले काठमाण्डौंका जनप्रतिनिधिले सहयोग नगर्दा लगानी फिर्ता जाने अवस्थामा पुगेका बताएका हुन्।

‘काठमाण्डौं उपत्यकामा काम सुरु भएको पाँच वर्ष पुग्यो। काम गर्न नपाएर ठेकेदार भाग्ने अवस्थामा छन्। एडिभिले काम ड्रप गर्न अवस्थामा पुगेको छ,’ उनले भने ‘आएको योजना फिर्ता हुनु भनेको हाम्रो लागि दुर्भाग्यको कुरा हो।’

उनले काठमाण्डौंको लगानी चितवनमा ल्याएको भए धेरै सजिलो हुने समेत बताए।

‘काठमाण्डौंमा मलाई यति गाह्रो भइरहेको छ। अचेल मलाई यस्तो लाइरहेको छ। वास्तवमा काठमाण्डौंको स्कोप भरतपुरमा राखेको भए मलाई धेरै सजिलो हुने थियो,’ उनले भने ‘काठमाण्डौंमा काम गर्न नै सकेको छैन।’

काठमाण्डौं उपत्यकामा सञ्चालन भएको योजना फर्किनु भनेको त्यहाँका जनताका लागि दुर्भाग्यपूर्ण हुने बताए। ‘भोलि महानगरपालिकालाई नै आवश्यक हुने हो। सुन्दर सिटी बनाउनका लागि तारलाई भूमिगत बनाउनु पनि हो। पोलहरु हट्यो भने महानगरपालिकालाई नै राम्रो हो,’उनले भने ‘यस्तो अवस्थामा महानगरपालिकाले हाम्रा कर्मचारी लगेर थुन्छ भने कसरी विकास हुन्छ ?।’

कार्यकारी निर्देशक घिसिङले देशका मुख्य सहरमा विद्युत्को वितरण प्रणाली र सब-स्टेसन विस्तारका लागि अध्ययन भइरहेको बताए। गुरुयोजना अनुसार भरतपुर, पोखरा र बुटवलका सडकमा विद्युतीय सवारी साधनका लागि लक्षित गर्दै इयू र केएफडब्लुको सहयोगमा अध्ययन समेत भइरहेको उनले जनाए।

यी क्षेत्रमा ३३ केभिए प्रसारण लाइनको ठुलो योजना आउने उनकाे भनाइ छ। विद्युतीय सवारी साधन उपभोक्ताका लागि सस्तो र सर्वसुलभ समेत रहेको उनले सुनाए।

कार्यक्रममा उनले नेपालमा ९९ प्रतिशत नागरिकमा विद्युत्को पहुँच पुगेको समेत बताए। चितवनको पहाडी क्षेत्रमा समेत करिब करिब विद्युत्को पहुँच पुगेको उनको दाबी छ।

उनले आगामी ५० वर्षमा महानगरपालिकामा हुने विद्युत् मागमा प्रक्षेपण गरी २४ सै घण्टा विश्वसनीय, गुणस्तरीय र पर्याप्त विद्युत् आपूर्तिका लागि काम अगाडि बढाइसकेको बताए।

महानगर क्षेत्रमा भइरहेको तीव्र सहरीकरणका कारण बढिरहेको विद्युत् मागलाई सम्बोधन गर्न ३३ केभीको रिङमार्फत १२३ केभी सब स्टेसनमा जोड्ने गरी काम भइरहेको उनको भनाई छ।

यस्तै, चितवनको देवनगर सब स्टेसन आजदेखि सञ्चालनमा आएको नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले जनाएको छ। चितवनको भरतपुर महानगरपालिका–६ देवनगरमा निर्माण गरिएको ३३/११ केभी क्षमताको सब स्टेसन तथा गोन्द्राङ–देवनगर ३३ केभी प्रसारण लाइन उद्घाटन गरिएको हो।

भरतपुर महानगरपालिकाका प्रमुख रेनु दाहाल र नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक कुलमान घिसिङले शनिबार संयुक्त रुपमा सब-स्टेसन तथा प्रसारण लाइनको उद्घाटन गरेका हुन्।

देवनगर सब स्टेसनबाट महानगरपालिकाका वडा नं-५, ६, ८, ९, १३, १४, १५, २२ र २३ मा विद्युत् आपूर्ति दिइएको छ। सब-स्टेसनमा २४ एमभिए क्षमताको पावर ट्रान्सफर्मर राखिएको छ। त्यसबाट करिब २२ मेगावाट विद्युत् आपूर्ति गर्न सकिने छ।

वडा नं-११ स्थित १३२ केभी बसेनी सब स्टेसनबाट गएको ३३ केभी लाइनलाई गोन्द्राङमा ट्यापिङ गरी वनदेवी, सल्लेनी, गौरीगञ्ज, बरुवा, केशरबाग हुँदै देवनगर सबस्टेसनसम्म पुर्‍याइएको छ।

कोहलपुरका श्याम केसी बिहान १० बजे नेपालगन्ज ओर्लिए, अनि आफ्नो कामका लागि पैदलै हिँड्न थाले। तर, उनी दुई मिनेटभन्दा बढी पैदल हिँड्न सकेनन्।

अत्यधिक गर्मी छल्न उनले छाताको साहारा लिए पनि सडक तातिएर पोल्न थालेपछि अटो प्रयोग गरेर गन्तव्यसम्म पुगे। ‘नजिकै सेतु विक चोक जानलाई हिँड्न खोजेको थिएँ,’ उनले भने, ‘सडक तातिएर पोल्दा हिँड्नै सकेन।’

नेपालगन्जमा पछिल्लो समय अत्यधिक गर्मी बढेको छ। जबकि सडकमा हिँड्दा जुत्ता चप्पल तातिएर हिँडडुल गर्नै कठिन छ। कतिपय मान्छेले गर्मी छल्न छाताको प्रयोग गरे पनि सडक तातिँदा पैदल हिँड्न कठिन भएको बताएका छन्। गर्मीका कारण धेरै मानिस अत्यावश्यक कामबाहेक अरुबेला घरबाट बाहिरसमेत निस्किन छाडेका छन्। सहरहरु सुनसान भएका छन्।

‘यस्तो गर्मी छ छाता नलिएर त हिँड्नै सकिँदैन,’ नेपालगन्जकी सत्राधुन थारुले भनिन्, ‘छाता ओढेर पनि सडक तातो हुँदा हिँड्न सकिँदैन।’ घरको ढोकाभन्दा बाहिर घामले तातो हुँदा बाहिर निस्किन समस्या भएको उनले बताइन्।

शनिबार बिहान ४१.१ भएको नेपालगन्जको तापक्रम दिउँसो ३ बजेसम्म ४१.५ डिग्री सेल्सियससम्म पुगेको थियो। यो देशभरिकै सबैभन्दा बढी तापक्रम हो। नेपालगन्ज, धनगढी र भैरहवामा ४० डिग्री सेल्सियसभन्दा बढी तापक्रम मापन गरिएको छ। मौसम पूर्वानुमान महाशाखाका अनुसार नेपालगन्जपछि धनगढीमा ४०.७ र भैरहवामा ४०.२ डिग्री सेल्सियस तापक्रम मापन गरिएको छ।

दैनिक तापक्रम उकालो लाग्दै जाँदा नेपालगन्जलगायत पश्चिम तराईका जिल्लामा ‘लु’ (तातो हावा) लागेको छ। तातो हावाले यहाँको जनजीवन प्रभावित पारेको छ।

बिरामी, बालबालिका, वृद्ध वृद्धा, दीर्घ रोगी र दैनिक ज्यालादारी काम गरेर खानेहरु मजदुरहरु अझ बढी प्रभावित भएका छन्। ‘लु’ का कारण यहाँका अस्पतालहरुमा बिरामीको चापसमेत बढेको छ। गर्मी बढेपछि भेरी अस्पतालमा बिरामीको संख्या ह्वात्तै बढेको यहाँका सूचना अधिकारी संकेत रिसालले जनाए।

अत्यधिक गर्मीका कारण जमिनमुनिको पानीको सतह घट्दै जाँदा नेपालगन्जमा पानीको संकटसमेत देखिएको छ। गर्मी बढेसँगै नेपालगन्जमा भूमिगत पानीको स्रोत सुक्दै गएको नेपालगन्ज उपमहानगरपालिकाका वातावरण इन्जिनियर प्रकाश डिसीले जनाए।

‘नेपालगन्जमा बढ्दो सहरीकरणसँगै भूमिगत पानी सुक्दै गएको छ,’ उनले भने, ‘जमिनमुनि जति पानी सिञ्चित हुनुपर्ने हो सहरीकरणले गर्दा त्यति हुन सकेको छैन। गर्मीका कारण छिटै जमिनले पानी सोस्ने हुँदा भूमिगत पानी घट्दै गएको छ।’

नेपालगन्जमा वैशाख दोस्रो सातादेखि तातो हावा चल्न थालेको जल तथा मौसम विज्ञान कार्यालय कोहलपुरका प्रमुख रामविकेश रायले जानकारी दिए।

बिहान १० बजेदेखि साँझ ५ बजेसम्मै ताता हावा लाग्ने गरेको उनको भनाइ छ। नेपालगन्जमा अत्यधिक गर्मी हुँदा पनि विद्यालयहरु भने बन्द गरिएको छैन। गर्मीका कारण पठनपाठनमा असहजता भएको विद्यालयहरुले बताएका छन्।

आइतबार देशका पहाडी भू–भागमा आंशिकदेखि साधारणतया बदली रही बाँकी भू–भागमा मौसम मुख्यतया सफा रहने मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले बुलेटिनमार्फत जानकारी दिएको छ।

‘कोशी प्रदेश, बागमती प्रदेश, गण्डकी प्रदेश र कर्णाली प्रदेशको पहाडी भू–भागका थोरै स्थानमा साथै बाँकी पहाडी भू–भागमा एक/दुई स्थानमा मेघगर्जन/चट्याङ/हावाहुरीसहित हल्का वर्षाको सम्भावना छ,’ नियमित बुलेटिनमा भनिएको छ, ‘देशको उच्च पहाडी तथा हिमाली भू–भागका एक/दुई स्थानमा हल्का हिमपातको सम्भावना पनि छ।’

पोखरामा भएको राष्ट्रिय साइकल दौड प्रतियोगिताको उपाधि प्रकाश थापा मगर र उषा खनालले जितेका छन्।

पोखरा महानगरपालिका खेलकुद विकास समिति तथा पोखरा महानगरपालिका वडा नम्बर–१७ र कास्की जिल्ला साइक्लिङ संघको आयोजनामा शनिबार पोखरामा भएको तेस्रो पोखरा साइकल दौड प्रतियोगिताको उपाधि प्रकाश र उषाले जितेका हुन्।

प्रकाशले निर्धारित २८ किलोमिटर दूरी एक घण्टा ३७ मिनेट १३ सेकेन्ड र उषाले निर्धारित २० किलोमिटरको दूरी एक घण्टा ३९ मिनेट १० सेकेन्डमा पूरा गर्दै उपाधि जिते।

प्रतियोगितामा पुरुषतर्फ एक घण्टा ३९ मिनेट २३ सेकेन्डमा दौड पूरा गरेका सुरज रानामगर द्वितीय र एक घण्टा ४३ मिनेट ५८ सेकेन्डमा दूरी पूरा गरेका हिमाल टमाटा तृतीय भए।

प्रतियोगितामा एक घण्टा ४८ मिनेट १० सेकेन्डमा दूरी पूरा गरेका अच्युतकृष्ण खरेल चौँथो र एक घण्टा ५२ मिनेट ५१ सेकेन्डमा दौड पुरा गरेका लक्ष्मण मल्ल पाँचौ भएको पोखरा महानगरपालिका खेलकुद विकास समितिका अध्यक्ष दीपक गोदारले जानकारी दिए।

महिलातर्फ निर्धारित २० किलोमिटरको दूरी एक घण्टा ४० मिनेट ११ सेकेन्डमा पूरा गरेकी हुमी बुढा मगर द्वितीय र एक घण्टा ५९ मिनेट १ सेकेन्डमा दूरी पूरा गरेकी ईन्द्रकुमारी तामाङ तृतीय भइन्।

प्रतियोगितामा दुई घण्टा २१ मिनेट १२ सेकेन्डमा निर्धारित दूरी पूरा गरेकी सोफिया विक चौँथो र दुई घण्टा ३९ मिनेट ३ सेकेन्डमा दूरी पूरा गरेकी प्रेमा परियार पाँचौ भएको अध्यक्ष गोदारले जानकारी दिए।

उपाधि विजेता दुवैले नगद ५०/५० हजारसहित मेडल र प्रमाणपत्र तथा द्वितीय हुने दुवैले ३०/३० हजार, तृतीय हुनेले २०/२० हजार, चौथो हुने दुवैले १०/१० हजार र पाँचौं हुने दुवैले ५/५ हजारसहित मेडल र प्रमाण पत्र प्राप्त गरेको अध्यक्ष गोदारले जानकारी दिए।

विजेता र सहभागी खेलाडीहरूलाई गण्डकी प्रदेश सभा सदस्य भीमबहादुर कार्की, पोखरा १७ की वडाध्यक्ष राधिका शाही योगी, पोखरा महानगरपालिका खेलकुद विकास समितिका अध्यक्ष दीपक गोदार, कास्की जिल्ला साइक्लिङ संघका अध्यक्ष शंकर भण्डारीलगायतले पुरस्कार वितरण गरेका थिए।

सत्ता टिकाउनका लागि मन्त्रालय संख्या बढाएको बागमती प्रदेशमा शनिबार विशेषाधिकार समिति गठन भएको छ।

करिब डेढ महिना भन्दा बढी विना विभागीय रहेकी नेकपा एकीकृत समाजवादीका सांसद रमा आले मगरका लागि मन्त्रालय विभाजन गरिएको घटना सेलाउन नपाउँदै भागबण्डाका लागि प्रदेशसभामा विशेषाधिकार समिति बनाइएको हो।

५ वटा संसदीय समितिमा दलगत रूपमा भागबन्डा नमिलेपछि विशेषाधिकार समिति गठन गर्नेसम्मको अवस्थामा पुगेका हुन्। प्रदेशसभा नियमावली (पहिलो संशोधन) २०७४ को परिच्छेद २० को नियम १६७ को व्यवस्थामा भए अनुसार विशेषाधिकार समिति गठन भएको हो।

शुक्रबार बसेको प्रदेशसभाका मुख्य ५ दलका नेताहरूको बैठकले भागबन्डा मिलाउन विशेषाधिकार समिति बनाउने सहमति गरेका हुन्। यो समिति विशेष परिस्थितिमा गर्ने व्यवस्था रहे पनि भागबण्डाकै लागि बनाइएको चर्चा सुरु भएको छ।

यसअघि एकीकृत समाजवादीले ३ वटा मन्त्रालय पाउनुपर्ने आफ्नो अडान कायम राखेपछि सामाजिक विकास मन्त्रालयलाई फुटाएर युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय बनाइएको थियो।

विशेषाधिकार समिति प्रदेशसभाको अधिकार, संसद्को अधिकार वा मानव अधिकार हनन् भएको परिस्थितिमा गठन गर्न सक्ने व्यवस्था रहिआएकोमा अहिले आवश्यकै नभएको समयमा गठन गरिएको हो।

प्रदेशसभा बैठकमा माओवादी केन्द्रका प्रमुख सचेतक रत्नप्रसाद ढकालको प्रस्तावमा समिति गठन गरेको हो। ढकालको प्रस्तावलाई प्रमुख प्रतिपक्ष दल नेपाली कांग्रेस बागमती प्रदेश संसदीय दलका मुख्य सचेतक गोविन्द लम्साल, नेकपा एमाले बागमती प्रदेश संसदीय दलका सचेतक मधुसूदन पौडेल, राप्रपा संसदीय दल सचेतक कुमारी तामाङ र नेकपा एकीकृत समाजवादी पार्टी संसदीय दलका नेता कृष्णप्रसाद शर्मा खनालले समर्थन गरेका थिए।

बैठकमा प्रस्तुत भएको उक्त प्रस्तावलाई सभामुख भुवनकुमार पाठकले स्वीकृतिका लागि पेश गरेका थिए। सभामुख पाठकले पेश गरेको प्रस्ताव बहुमतले स्वीकृत गरिएको हो।

बैठकले समितिमा १७ सदस्यको नाम अनुमोदन समेत गरेको छ। समिति सभापतिमा एकीकृत समाजवादीबाट मायादेवी शर्मा तथा सदस्यमा कांग्रेसका ४ जना, नेकपा एमाले, माओवादी केन्द्र र राप्रपाका ३/३ जना, एकीकृत समाजवादीका २, हाम्रो नेपाली पार्टी र नेपाल मजदुर किसान पार्टीका १/१ एक जना संसद् रहेका छन्।

प्रदेशसभा बैठक जेठ ६ गते ११ बजे बस्ने गरी स्थगित भएको छ।

शीर्ष नेताहरुको बैठकमा सहकारी ठगी प्रकरणमा संसदीय समिति बनाउने सहमति जुटेको छ।

शनिबार साँझ प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालको सरकारी निवास बालुवाटारमा बसेको नेपाली कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवा, नेकपा एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली, उपप्रधान एवं गृहमन्त्री रवि लामिछाने लगायतका शीर्ष नेताहरुको बैठकबाट सो सहमति जुटेको हो।

यद्यपि सहमति उपप्रधान एवं गृहमन्त्री रवि लामिछानेमाथि केन्द्रित भएर हो वा होइन भन्नेबारे स्पष्ट भइसकेको छैन। नेपाली कांग्रेसले सहकारी ठगी प्रकरणमा उपप्रधान एवं गृहमन्त्री लामिछानेमाथि नै केन्द्रित भएर संसदीय छानबिन समिति बनाउनुपर्ने माग राख्दै आएको थियो।

बैठकपछि सञ्चारकर्मीहरुसँग कुरा गर्दै नेपाली कांग्रेसका प्रमुख सचेतक रमेश लेखकले मुख्य दलको शीर्ष नेताहरुको बैठकबाट संसदीय छानबिन समिति बनाएर जाने सहमति भएको बताए। उनले समिति बनाउन कानून, न्याय तथा संसदीय मामिलामन्त्री पदम गिरीले सरकारको तर्फबाट सहजीकरण गर्ने पनि बताए।

‘आज हामी मुख्य दलको शीर्ष नेताहरुको बैठक बस्यो। प्रधानमन्त्रीजी, नेपाली कांग्रेस सभापतिजी, नेकपा एमाले अध्यक्ष ओलीजी, उपप्रधानमन्त्रीजी लगायतका नेताहरू बस्नुभएको हो। भोलिको सदनको विषयलाई लिएर छलफल भयो। सकारात्मक रुपमा नै अघि बढ्छ। समिति बनाएर जानुपर्छ नै भन्ने हो, सबै सहमत भएकै अवस्था छ। समितिको कार्यादेश के हुने भन्नेबारेमा पनि काम गर्ने कुरा भएको छ। समिति गठन गरेर जाने भन्नेमा सबै राजनीतिक रुपमा समान धारणा बनेको छ, यो उपलब्धि र सकारात्मक रुपमा बुझ्नुपर्छ। कानूनमन्त्रीजीले सहजीकरण गर्नुहुनेछ। संसदीय समिति बनाएर जाने विषयमा सबैको सहमति भएर समान धारणा बनेको छ।’

प्रमुख सचेतक लेखकले टिओआर भने कार्यदलले आइतबार बनाउने बताइएको छ। समिति बन्ने भएसँगै आइतबारको संसद् सहज रुपमा अघि बढ्ने प्रमुख सचेतक लेखकले बताए।