वीरेन्द्रनगरमा भित्रने र जिल्ला भित्रै उत्पादन हुने तरकारीमा भएको विषादी परीक्षणलाई तिव्रता दिएको छ । कृषि थोक बजार वीरेन्द्रनगरमा व्यवसायीलाई भित्राइरहेको तरकारीमा अत्यधिक विषादी देखिन थालेपछि परीक्षणको दायरालाई बढाइएको हो ।
कृषि थोक बजारमा स्थापना भएको केन्द्रीय विषादी द्रुत विश्लेषण एकाइले हालसम्म गरेको नमूना परीक्षणमध्य नौ ओटा तरकारीहरुमा अत्यधिक विषादी प्रयोग भएको भन्दै नष्ट गरिएकाे छ ।
कार्तिक २०८१ मा स्थापना भएको एकाइले हालसम्म १४८६ नमूना परीक्षण गरिसकेको केन्द्रीय विषादी द्रुत विश्लेषण एकाइका प्रमुख धनसिंह धामीले जानकारी दिए ।
उनकाअनुसार यीमध्य आठ ओटा नमूनाहरु केही समय तरकारी क्वारेन्टाइनमा राखेर पुनः प्रयोग गर्न सकिने सिफारिस गरेको छ । वीरेन्द्रनगर नगरपालिकाको कृषि शाखा र एकाइले संयुक्त बजार अनुगमन गरेर तरकारीमा विषादी भए नभएको परीक्षणलाई तिव्रता दिन थालेको छ ।
पछिल्लो एक महिनामा सल्यानबाट ल्याइएको काउली, दाङको टमाटर र सुर्खेत भित्रै उत्पादन भएको काँक्रामा खानै नमिल्ने विषादी अत्यधिक देखिएको पुष्टि भएको छ ।
यहीँ बैशाख ८ गते सल्यानबाट ल्याइएको नौ कुण्डल काउली, सुर्खेतको झुप्राको झण्डै एक कुण्डल काँक्रा र दाङको टमाटर पाँच कुण्डल नष्ट गरिएको वीरेन्द्रनगर नगरपालिकाका कृषि शाखा प्रमुख हेमराज केसीले जानकारी दिए ।
काउलीमा ९९, काक्रामा ५३ र टमाटरमा ६१ प्रतिशत अर्गानोफस्फेट नामक विषादी अत्यधिक भेटिएको उनले बताए । उनकाअनुसार वीरेन्द्रनगरमा भित्रिएकाे भारत र नेपालका विभिन्न ठाउँबाट ल्याइएकाे तरकारीहरूकाे नियमित रूपमा परीक्षणलाइ ब्यापकता दिनेगरी एकाइसँग समन्वय गरेर काम भइरहेकाे छ ।
‘विषादी सर्वाधिक भेटिएको तरकारी खान मिल्दैन,’ एकाइका प्रमुख धामी भन्छन्, ‘हाम्रो प्रयोगशालामा कार्बामेट र अर्गानोफस्फेट विषादीको कति प्रयोग भइरहेको छ भन्ने परीक्षण हुन्छ । सुर्खेत भित्रै र बाहिरबाट सुर्खेत भित्रने तरकारीमा यी दुई विषादीको प्रयोग सर्वाधिक भेटिने गरेको छ ।’
कुनै पनि तरकारीमा ३५ प्रतिशतभन्दा कम विषादी भेटिएमा उपभोग गर्न मिल्ने र ३५ देखि ४५ प्रतिशत विषादी भेटिएमा केही दिन तरकारी क्वारेन्टाइनमा राखेर पुनः उपभोग गर्न मिल्छ ।
एकाइले नष्ट गर्न सिफारिस गरेका तरकारीहरुमा ४५ प्रतिशतभन्दा बढी नै विषादी भेटिने गरेको छ । ४५ प्रतिशत माथि विषादी भएको पुष्टि भएमा तत्कालै नष्ट गर्नुपर्ने हुन्छ ।
‘मानव स्वास्थ्य, प्रकृति र वातावरणमा रासायनिक विषादीको हानिकारक असरका बारेमा कृषक, आमजनमानस उपभोक्ता, विषादी विक्रेता सबैमा व्यापक जनचेतना वृद्धि गर्नु आवश्यक छ,’ वीरेन्द्रनगर नगरपालिकाका कृषि शाखा प्रमुख केसी भन्छन्, ‘आमकृषक उत्पादक मात्र नभई उपभोक्ता पनि हुन् । कृषकलाई कृषक पाठशाला, कृषक दिवस, तालिम, परीक्षण पद्धति, सञ्चार माध्यमको प्रयोग, सूचना प्रविधिको व्यापक उपयोग गरी सुसूचित गराउन जस्ता अभियानहरु सञ्चालन गर्दा पनि विषादी प्रयोग गर्नेको संख्या बढीरहेको छ । यो चिन्ताको विषय हो ।’
रासायनिक विषादिले जनस्वास्थ्यमा गम्भीर असर पुयाउने भएकाले यसको प्रयोग न्यूनीकरण अभियान नै थाले पनि उल्लेखनिय उपलव्धि हासिल गर्न नसकिएको उनी बताउँछन् ।
तिनकुने हाट बजारको तरकारी परीक्षण
वीरेन्द्रनगर नगरपालिका १० मा पर्ने तिनकुने चोकमा कृषकहरुले विक्री गर्दै आएको तरकारीसमेत शनिवार नमूना परीक्षण गरिएको छ । घुस्रा क्षेत्रमा उत्पादित तरकारीहरु कृषकहरुले विहान तिनकुने चोकमा बसेर विक्री गर्ने गरेका छन् ।
कृषकहरुले विक्री गर्दै आएको तरकारीमा विषादी भए नभएको र सचेतना फैलाउने उदेश्यले तरकारीको नमूना लिएर परीक्षण गरिएको हो । नगरपालिकाका उपप्रमुख निलकण्ठ खनालसहितको अनुगमन टोलीले लिएको परीक्षणमा सबै तरकारी खान मिल्ने रहेको देखिएको छ ।
काक्रा, भिण्डी, बोडी, गोलभेडा, फर्सी, धनिया, तितेकरेला, लौका सिमी र आलुको नमूना परीक्षण गर्दा सबै उपभोग गर्न मिल्ने रहेको एकाइका प्रमुख धामीले जानकारी दिए ।(नेपालकम)
