Category: News

  • पक्की भवनमा रमाउँदै विद्यार्थी

    पक्की भवनमा रमाउँदै विद्यार्थी

    विगत लामो समयदेखि भवन अभावमा रहेको कालीकोटको शुभकालीका गाउँपालिका–३ सञ्ज्यालबाडास्थित महादेव आधारभूत विद्यालयमा पक्की भवन बनेपछि विद्यार्थी खुसी भएका छन्।

    पुरानो जस्ता पाताले छाएको भवनमा अटि नअटि बस्दै आएकी कक्षा ८ की छात्रा सिर्जना धिताल अहिले पक्की भवनमा बसेर पढ्न पाउँदा फुरुंग छिन्। ‘जिर्ण भवनमा बसेर पढ्नु पर्दा डरैडरले पढाएको पनि बिर्सने र विद्यालय आउन पनि मन लाग्दैनथ्यो,’ उनले भनिन्, वर्खामा कक्षाकोठाभित्र पानी चुहिँदा पढाइ नै प्रभावित हुने गरेको थियो। अहिले ५ कोठे पक्की भवन निर्माण भएको छ।’ पक्की भवन निर्माणपछि विद्यार्थी खुसी छन्।

    ‘नयाँ भवन पाएसँगै हामी उत्साहित छौं, अब पढाइ प्रभावित हुँदैन,’ विद्यालयका प्रधानाध्यापक तुलाराम धितालले भने, ‘अब पढाइको स्तर पनि केही परिवर्तन हुनेछ र बर्खा तथा हिउँदमा कुनै समस्या झेल्नुपर्दैन,जिर्ण भवनमा विद्यार्थीलाई एउटै कक्षामा पढाउनु पर्दा विद्यार्थीको ध्यान पढाइमा भन्दा अन्यन्त्र जाने गर्दथ्यो्। निर्माण भएको भवनले विद्यार्थीको पढाइमा सुधार हुने अपेक्षा गरिएको छु।’

    नयाँ भवनमा पढ्न पाएपछि र्सिजना मात्र होइन, कक्षा ७ मा पढ्दै आएकी सितला धिताल पनि कम्ती खुसी छैनन्। जिर्ण टहरामा कष्टका साथ पढ्दै आइरहेका उनीहरु पक्की भवन,शौचालयको सुविधासहितको सेवा पाएपछि पढाइमा सुधार हुने देखिन्छ।

    अब विद्यालयले खेलमैदान, खानेपानीको सुविधा तथा अन्य गतिविधिलाई नियमित सञ्चालन गर्ने हो भने सुनमा सुगन्ध थनिने स्थानीयको भनाइ छ। निर्माण गरिएको विद्यालय भूकम्पप्रतिरोधी छ,भने छात्रछात्रा र अपांगमैत्री शौचालयको पनि निर्माण गरिएको छ।

    विद्यार्थीमैत्री खानेपानीको धारा पनि निर्माण गरिएको छ। ह्विलचियर गुड्ने गरी विद्यालय तथा शौचालयको संरचना निर्माण गरिएको छ। विद्यालय भवन निर्माणपछि पढाउन पनि सहज भएको शिक्षिका उर्मीला आचार्य धिताल बताउन्छिन्।

    ‘धेरै वर्षसम्म कष्टका साथ टहरामा पढायौं,’ उनले भनिन्, ‘अहिले ५ कोठे भवन निर्माण भएको छ, अब सहज हुनेछ।’ विद्यालयमा कम्प्युटर प्रयोगशालाको समेत निर्माण गरिएको छ। १ करोड छाया नेपाल सहयोग र २० लाख गाउँपालिकाको साजेदारी १ करोड २० लाखमा विद्यालयको भवन तयार गरीएको हो।

    छाया नेपालको आर्थिक सहयोग तथा स्थानीय तहको समन्वयमा विद्यालय भवन निर्माण गरेको हो। शौचालयसहित ५ कोठे भवन तयार भएको छाया नेपाल कर्णाली प्रदेशका टिम लिडर मिन बहादुर रावतले बताए।

    कालीकोटका स्थानीय तहमा संस्थाले काम गरिरहेका छन्। तर, समयमै भवन निर्माण हुन नसक्दा हजारौं बालबालिका चिसो भुई र खुला आकाशमा पढ्न बाध्य छन्। निर्माण सामग्रीको अभाव, ढुवानीको समस्या, उपभोक्ताको कमीजस्ता कारणले विद्यालय पुनर्निर्माणमा ढिलाइ भइरहेको सरोकारवाला बताउँछन्।

    छाया नेपालले निर्माण गरेको ५ कोठे पक्की भवन बुझ्दै शुभकाली गाउँपालिका अध्यक्ष गोविन्द्र प्रसाद आचार्यले पालिकाकै नमुना भवन सञ्ज्यालबाडामा निर्माण भएको बताए।

    उनले भने,‘पालिकाको हकमा धेरै राम्रो भवन तयार भएको छ, विद्यालयको भवन तयार गर्ने छाया नेपाल लगाएत सम्पुर्ण सहयोगी दातालाई धन्यवाद छ। उनले थपे विद्यालयमा धेरै कुराको अभाव कायमै छ।’ घेरबार, खानेपानीलगाएतका संरचना निर्माणको लागि पालिका सरकारले सहयोग गर्ने बताए।

    छाया नेपालले कर्णालीका मुगु, कालीकोट, जाजरकोटमा बाहिरिदाताहरुको समन्वयमा भवन, सडक,खानेपानी लगाएतका क्षेत्रमा कामगदै आएको छ।

  • आफ्नो मागलाई यथावत राख्ने कांग्रेसको निर्णय

    आफ्नो मागलाई यथावत राख्ने कांग्रेसको निर्णय

    नेपाली कांग्रेसले आफ्नो मागलाई यथावत राख्ने भएको छ। आज बसेको कांग्रेस संसदीय दलको बैठकले सहकारी ठगी छानबिनमा संसदीय समिति गठन हुनुपर्ने मागलाई यथावत राख्दै आजको बैठक पनि अवरोध गर्ने निर्णय गरेको छ।

    साथै बैठकले सभामुख देवराज घिमिरेले संसद बैठक सञ्चालन गर्दा तटस्थता नदेखाएको ठहर गर्दै तटस्थता र निष्पक्षता पूर्वक बैठक सञ्चालन गर्न सभामुखलाई अनुरोध गर्ने निर्णय पनि गरेको छ।

  • विद्युत् निर्यातसँगै आन्तरिक खपतका लागि योजना बनाउँदै सरकार

    विद्युत् निर्यातसँगै आन्तरिक खपतका लागि योजना बनाउँदै सरकार

    प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालले १० वर्षमा १० हजार मेगावाट विद्युत् निर्यात गर्नेगरी सम्झौता भएकाले निजी क्षेत्रलाई ढुक्क भएर विद्युत् उत्पादनमा लाग्न आग्रह गरेका छन्।

    स्वतन्त्र ऊर्जा उत्पादकको संस्था, नेपाल (इप्पान) को २२ औँ वार्षिक साधारणसभाका अवसरमा आज आयोजित कार्यक्रममा प्रधानमन्त्री दाहालले १० हजार मेगावाट विद्युत् निर्यात गर्ने अवस्था समृद्धिको यात्राका लागि ऐतिहासिक उपलब्धी हुने विश्वास व्यक्त गरे।

    ‘छिमेकी राष्ट्र भारतसँग १० वर्षमा १० हजार मेगावाट बिजुली निर्यातका लागि दीर्घकालीन सम्झौता गरेका छौँ। त्यसैगरी भारतको प्रसारण लाइन हुँदै बङ्गलादेशसँग विद्युत व्यापार गरिनेछ’, प्रधानमन्त्री दाहालले भने, ‘मेरो कार्यकालमा यति महत्वपूर्ण सम्झौता गर्ने अवसर मिलेको छ। यो नेपालको जलविद्युत् क्षेत्रको इतिहासमा मात्र नभएर समृद्धितर्फको यात्रा, सङ्कल्प र अभियानका दृष्टिले समेत ऐतिहासिक सफलता हो।’

    बिजुली निर्यातको दीर्घकालीन सम्झौता ऊर्जा विकासका लागि कोसेढुङ्गा सावित हुनेमा आफू विश्वस्त रहेको बताउँदै प्रधानमन्त्री दाहालले छिमेकी मुलुक भारत मात्र होइन, अर्को छिमेकी मुलुक बङ्गलादेशले समेत नेपालको बिजुली लैजाने गरी शीघ्र सम्झौता हुने विश्वास व्यक्त गरे।

    विद्युत निर्यात मात्र होइन स्वदेशभित्रै विद्युत खपतका लागि समेत धेरै योजना र कार्यक्रम अघि बढाइरहेका उल्लेख गर्दै प्रधानमन्त्री दाहालले पेट्रोलियम पदार्थको आयात घटाउँने तथा विद्युतीय उपकरण र सवारीसाधनलाई प्रोत्साहन गरी विद्युत्को खपत बढाउँदै जाने सरकारको योजना रहेको बताए।

    प्रधानमन्त्री दाहालले कुनै बेला दैनिक १६ घण्टाको चरम विद्युत् भार कटौतीको अवस्थामा रहेको मुलुक वर्षायाममा विद्युत् निर्यात गर्ने अवस्थामा पुगेको स्मरण गर्दै यो अवस्था सिर्जना गर्नमा निजी क्षेत्रको भूमिका प्रशंसनीय रहेको उल्लेख गरे।

    आन्तरिक खपत तथा निर्यातका लागि ऊर्जा उत्पादनमा विशेष ध्यान दिनुपर्ने बताउँदै प्रधानमन्त्रीले ऊर्जा उत्पादनमा इप्पानको भूमिका महत्वपूर्ण हुने उल्लेख गरे। उनले विद्युत् उत्पादनका लागि लगानीमैत्री वातावरण सिर्जना गर्न सरकार प्रतिबद्ध रहेको बताए। रासस

  • विपक्षी दलका नेताहरूसँग छलफल गर्दै कांग्रेस सभापति देउवा

    विपक्षी दलका नेताहरूसँग छलफल गर्दै कांग्रेस सभापति देउवा

    नेपाली कांग्रेसले विपक्षी दलहरूको संयुक्त बैठक आह्वान गरेको छ। कांग्रेस संसदीय दलको बैठक लगतै विपक्षी दलहरूको बैठक बस्ने बताइएको छ।

    कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवाले जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल, राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी, लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी नेपाल, नेमकिपा, जनमोर्चा लगायत दलका नेताहरूलाई छलफलका लागि बोलाएका हुन्।

    प्रतिनिधि सभा बैठकमा विपक्षी दलहरूको संयुक्त रणनीति बनाउने उद्देश्यले संयुक्त बैठक बोलाइएको कांग्रेसले जनाएको छ।

    प्रतिनिधि सभाको बैठक अहिले ११ बजे बस्दै छ।

  • सिटिजन्स र दुसित प्रिन्सेसबीच सम्झौता

    सिटिजन्स र दुसित प्रिन्सेसबीच सम्झौता

    सिटिजन्स बैंक र लाजिम्पाटको दुसित प्रिन्सेसले बैंकका ग्राहकलाई छुट दिने सम्बन्धमा हस्ताक्षर गरेका छन्।

    सम्झौताअनुसार बैंकका कार्डबाहक र मोबाइल बैंकिङ ग्राहकले दुसित प्रिन्सेस काठमाडौंमा १५ प्रतिशतसम्म छुट पाउनेछन्। सहकार्यबाट बैंकका ग्राहक लाभान्वित हुनुका साथै नगद कारोबारबाट डिजिटल कारोबारतर्फ उत्प्रेरित हुने विश्वास बैंकले लिएको छ।

  • प्रधानमन्त्रीले भनेः सरकार निजी क्षेत्रको प्रवर्द्धनमा छ, ढुक्क भएर लगानी गर्नुस्

    प्रधानमन्त्रीले भनेः सरकार निजी क्षेत्रको प्रवर्द्धनमा छ, ढुक्क भएर लगानी गर्नुस्

    प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालले सरकारको ध्यान नीति तथा कार्यक्रम अनुरुपको बजेट निर्माणमा केन्द्रित रहेको बताएका छन्।

    आज काठमाडौंमा स्वतन्त्र उर्जा उत्पादक संघ (इप्पान) को २२ औं वार्षिकोत्सव कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै उनले सरकारले प्रस्तुत गरेको नीति तथा कार्यक्रममा पनि निजी क्षेत्रलाई पर्याप्त सम्बोधन गर्न जोड गरिएको बताए।

    उनले उर्जा क्षेत्रमा ढुक्क भएर लगानी गर्न आग्रह गर्दै संरक्षण, समन्वय, सहजीकरण र सहायताका लागि सरकारले हरसम्भव प्रयास गर्ने बताए।

    प्रधानमन्त्री दाहालले तेस्रो लगानी सम्मेलनबाट लगानी भित्र्याउनका लागि स्वदेशी तथा विदेशी लगानीकर्तामाझ बलियो र सकारात्मक सन्देश प्रवाहित भएको जिकिर गरे।

    उनले लगानी प्रवद्र्धनमा बाधक देखिएका ऐनहरु अध्यादेशमार्फत संशोधन गरिएका कारण पनि अब लगानीका लागि दुविधा राख्नुपर्ने परिस्थिति क्रमशः अन्त्य भएको भन्दै सरकार निजी क्षेत्रको प्रवर्द्धनका पक्षमा रहेको पनि उल्लेख गरे।

    प्रधानमन्त्री दाहालले विद्युत निर्यातको दीर्घकालीन सम्झौता उर्जा विकासको लागि कोशेढुंगा हुने बताए।

    उनले नेपाल विद्युत आयात गर्ने मुलुकबाट विद्युत निर्यात गर्ने मुलुकमा रुपान्तरित भएको जिकिर गरे।

    उनले स्वदेशभित्रै विद्युत खपतका लागि समेत धेरै योजना र कार्यक्रम अघि बढाइरहेको बताए।

    पेट्रोलियम पदार्थको आयात घटाउँदै जाने र विद्युतीय सवारी साधनलाई प्रोत्साहित गरी विद्युतको खपत बढाउँदै जाने सरकारको योजना रहेको उनको भनाइ छ।

  • वर्षाका कारण खेल रद्द भएसँगै प्ले अफमा हैदरावाद, रेसबाट बाहिरियो दिल्ली

    वर्षाका कारण खेल रद्द भएसँगै प्ले अफमा हैदरावाद, रेसबाट बाहिरियो दिल्ली

    सनराइजर्स हैदरावादले इन्डियन प्रिमियर लिग (आईपीएल) को प्ले अफमा स्थान सुरक्षित गरेको छ।

    वर्षाका कारण बिहीवारको खेल रद्द भएसँगै १ अङ्क पाएको हैदरावादले प्ले अफमा स्थान सुरक्षित गरेको हो। टस समेत हुन नसकेको गुजरात टाइटन्स र हैदरावादबीचको खेल वर्षाका कारण रद्द भएसँगै दुबै टिमले समान १/१ अङ्क पाए।

    गुजरात र हैदरावादबीचको खेल रद्द भएका कारण दिल्ली क्यापिटल्स पनि प्ले अफको रेसबाट बाहिरिएको छ। खराब रनरेटका कारण दिल्लीको प्ले अफ यात्रा टुङ्गिएको हो।

    हैदरावादले बिहीवारको म्याच हारेको खण्डमा भने दिल्लीको प्ले अफ यात्रा जारी रहन्थ्यो। अब प्ले अफमा पुग्ने एक टोलीको स्थान खाली छ। यसअघि शिर्ष स्थानमा रहँदै कोलकोत्ता नाइट राइडर्स र दोस्रो स्थानमा रहँदै राजस्थान रोयल्सले प्ले अफमा आफ्नो स्थान सुरक्षित गरिसकेको छ।

    अब चेन्नई सुपर किङ्ग्स, रोयल च्यालेन्जर्स बैङ्गलोर र लखनउ सुपर जाइन्ट्समध्य एक टोलीले मात्रै प्ले अफमा आफ्नो स्थान सुरक्षित गर्ने छ।

  • इन्साइडर ट्रेडिङ आरोपी त्रितालद्वारा राजीनामा

    इन्साइडर ट्रेडिङ आरोपी त्रितालद्वारा राजीनामा

    अपी पावर कम्पनीका सञ्चालक इन्द्रमणि त्रितालले आफू सञ्चालक रहेका दुवै कम्पनीबाट राजीनामा दिएका छन्। पत्नी सीता घिमिरे त्रितालका नामबाट इन्साइडर ट्रेडिङ गरेको खुलेपछि उनले बिहीबार अपी पावर कम्पनी र इन्हवा हाइड्रोपावरको सञ्चालक समिति सदस्य पदबाट राजीनामा दिएका हुन्।

    सञ्चालक समितिका रहेका बेला पत्नी सीताका नामबाट इन्साइडर ट्रेडिङ गरेर उनले धितोपत्र ऐन र धितोपत्र दर्ता तथा निष्कासन नियमावली २०७३ को उल्लंघन गरेको समाचार नागरिक दैनिकले प्रकाशन गरेको थियो। अपी पावर कम्पनीका कार्यकारी सञ्चालक सञ्जीव न्यौपानेले बिहीबार दिउँसो त्रितालले राजीनामा दिएको पुष्टि गरे।

    ‘उहाँले दुवै कम्पनीबाट दिनुभएको राजीनामा कम्पनीको बोर्ड बैठकले स्वीकृत गरेको छ,’ कार्यकारी सञ्चालक न्यौपानेले भने। उनले यो विषयमा छानबिन सुरु गरिएको र कम्पनीमा रहेका कुनै पनि व्यक्तिले गलत काम गरेको भेटिए ऐननियमअनुसार कारबाही गरिने पनि बताए। ‘हामी संस्थागत सुशासनमा प्रतिबद्ध छौं। आमागी दिनमा यस्ता किसिमका गलत कार्य नहोस् भन्नेमा हामी सजग छौं,’ अपी पावरका कार्यकारी सञ्चालकले भने।

    यसैगरी त्रितालले नाबालिका छोरीका नाममा पनि कारोबार गरेको नेपाल स्टक एक्सचेन्ज स्रोतले जनाएको छ। यो विषयमा धितोपत्र बोर्डले पनि छानबिन सुरु गरेको जनाइएको छ। नागरिक दैनिकमा प्रकाशित समाचारलाई आधार मानेर बोर्डले अनुसन्धान सुरु गरेको हो। ‘आज छापा माध्यममा आएको समाचारलाई नोटिसमा लिएर बोर्डले अनुसन्धान सुरु गरेको छ,’ बोर्ड स्रोतले भन्यो।

    उनले २०७७ कात्तिक २५ गतेबाट पत्नी सीताको नामबाट ४८ नम्बरको सेयर ब्रोकर कम्पनीबाट कारोबार सुरु गरेका थिए। स्रोतले उपलब्ध गराएको कागजातअनुसार २०७८ कात्तिक २ गतेसम्म उनले ९६ पटक कारोबार गरेका थिए। सो अवधिमा त्रितालले पत्नी सीताका नामबाट ११ हजार ६०० कित्ता सेयर खरिद गरेका थिए।

    खरिद गर्दा उनको ३७ लाख ८७ हजार ९३० रूपैयाँ लगानी भएको देखिएको छ। त्यसपछि उनले ३१ हजार ६२६ कित्ता सेयर बिक्री गरेका थिए। जसबाट १ करोड २१ लाख ६६ हजार ७०८ रुपैयाँ नाफा कमाएको स्रोतले उपलब्ध गराएको कागजातबाट खुलेको छ। जबकि अपी पावर कम्पनीले तत्कालीन समयमा कायम १ कित्ता सेयर बराबर नयाँ ०.३९ कित्ता सेयरको अनुपातमा हकप्रद सेयर निष्कासन गर्ने तयारी थियो।

    प्राप्त विवरणअनुसार कम्पनीले १ सय रुपैयाँ अंकित दरका १ अर्ब ८ करोड ६० लाख रूपैयाँ बराबरको १ करोड ८ लाख ६० हजार कित्ता हकप्रद जारी गर्ने सूचना बाहिर आएपछि इन्साइडर ट्रेडिङ गरेको स्रोतको दाबी छ। ‘उनले कारोबार गरेको समयमा सेयरमा निकै उतारचढाव आएको देखिन्छ,’ स्रोतले भन्यो। उनले त्यतिबेला पत्नीका नामबाट प्रतिकित्ता ५२७ रुपैयाँसम्म कारोबार गरेको देखिन्छ।

    कम्पनीले हकप्रद निष्कासनका लागि २०७८ चैतमा १४ गते सेयर दाखिला खारेजी (बुक क्लोज) गरेको थियो। यसअनुसार २०७८ चैत १३ सम्म नेप्सेमा कारोबार भई कायम त्यस कम्पनीका सेयरधनीहरूले मात्र उक्त हकप्रदमा आवेदन दिने प्रावधान थियो। त्यसअघि नै उनले इन्साइडर ट्रेडिङ गरेर कात्तिकमा कारोबार टुंग्याएको देखिन्छ। चैत २५ देखि सर्वसाधारणले हकप्रद सेयर लिएका थिए।

    कारोबार गरेको अस्वीकार गरे पनि सप्रमाण समाचार प्रकाशित भएपछि त्रितालले राजीनामा दिएका हुन्। उनीबाट धितोपत्र ऐन र धितोपत्र दर्ता तथा निष्कासन नियमावली २०७३ को सिधै उल्लंघन भएको देखिन्छ। धितोपत्र ऐनको परिच्छेद ९ को दफा ९१ देखि दफा १०० सम्म यसबारे उल्लेख गरिएको छ, जसमा कानुनले इन्साइडर ट्रेडिङको व्याख्या र कानुनी प्रावधानबारे तोकेको छ। त्यसैगरी धितोपत्रसम्बन्धी ऐन २०६३ को परिच्छेद ९ मा ‘धितोपत्रको भित्री कारोबार र धितोपत्र कारोबारसम्बन्धी कसुर तथा दण्ड सजायको व्यवस्था’ पनि गरिएको छ।

    त्यसैगरी धितोपत्र दर्ता तथा निष्कासन नियमावली २०७३ मा परिवार वा सदस्य वा सोसँग सम्बन्धित व्यक्तिका नाममा सेयर खरिदबिक्री गर्न नपाइने उल्लेख छ। ‘संगठित संस्थाको सञ्चालक, कार्यकारी प्रमुख, लेखापरीक्षक, कम्पनी सचिव वा संगठित संस्थाको व्यवस्थापन वा लेखासम्बन्धी कार्यमा प्रत्यक्ष रूपले संलग्न व्यक्तिले त्यस्तो पदमा बहाल रहँदाका बखत वा त्यस्तो पदबाट अवकाश प्राप्त गरेको मितिले एक वर्षसम्म सम्बन्धित संगठित संस्था वा त्यसको सहायक कम्पनीको धितोपत्र आफ्नो वा आफ्नो परिवारको सदस्य वा अन्य कुनै व्यक्ति वा त्यस्ता व्यक्तिको नियन्त्रणमा रहेको फर्म, कम्पनी वा संस्थाका नाममा वा अन्य व्यक्तिलाई खरिद बिक्री गर्न–गराउन वा हस्तान्तरण गर्न वा लेनदेन गर्न सक्नेछैन,’ सो नियमावली दफा ३८ को १ (क) मा सो कुरा उल्लेख।

  • पूर्वानुमानसँगै पूर्वतयारी

    पूर्वानुमानसँगै पूर्वतयारी

    यो वर्षायाममा देशका अधिकांश स्थानमा सरदरभन्दा बढी वर्षा हुने पूर्वानुमान गरिएको छ। जल तथा मौसम विभागले यही साता सार्वजनिक गरेको जेठ १९ देखि असोज १४ सम्मको ‘मनसुन सिजन र हावापानी आँकलन’ का अनुसार यस वर्ष सरदरभन्दा ३५ देखि ५५ प्रतिशत बढी वर्षा हुनेछ।

    विभागका अनुसार देशका अधिकांश स्थानमा सरदरभन्दा ३५ देखि ६५ प्रतिशतले अधिक वर्षा हुनेछ। कर्णाली प्रदेशको पश्चिमी भूभाग, गण्डकी प्रदेशको मध्य भूभाग तथा कोसी प्रदेशका उत्तरपूर्वी भूभागमा वर्षा सरदर रहने संभावना ३५ देखि ४५ प्रतिशत छ। यसैगरी सुदूर पश्चिम प्रदेश, गण्डकी प्रदेश र वाग्मती प्रदेशका थोरै भूभागमा मात्र वर्षा सरदर रहने सम्भावना ३५ देखि ४५ प्रतिशत रहेकोे छ। विभागका अनुसार देशका अधिकांश स्थानमा अधिकतम तापक्रम पनि सरदरभन्दा ३५ देखि ६५ प्रतिशतले बढी रहने सम्भावना देखिएको छ। कर्णाली प्रदेशको पश्चिमी भूभाग, गण्डकी प्रदेशको मध्य भूभाग र कोसी प्रदेशको उत्तरपूर्वी भूभागमा अधिकतम तापक्रम सरदरमै रहने संभावना ३५ देखि ४५ प्रतिशत छ।

    देशका अधिकांश स्थानमा न्यूनतम तापक्रम सरदरभन्दा बढी हुने सम्भावना ३५ देखि ६५ प्रतिशतसम्म छ। सुदूर पश्चिम प्रदेश, गण्डकी प्रदेश र वाग्मती प्रदेशको थोरै भूभागमा न्यूनतम तापक्रम सरदर रहने संभावना ३५ देखि ४५ प्रतिशत छ। यसरी नेपालमा वर्षा, अधिकतम र न्यूनतम तापक्रम सरदरभन्दा बढी हुनुले मौसमको प्रकृति र प्रवृत्ति परिवर्तन भइरहेको देखिन्छ। यस्ताखाले परिवर्तनका लागि जलवायु परिवर्तन कारक हुन सक्ने मान्न सकिन्छ।

    तीन वर्षअघि मेलम्चीमा आएको बाढी जलवायु परिवर्तनका कारण सिर्जिएको समस्या मानिएको छ। यसैगरी सामान्यतया पानी कम पर्ने मनाङ र मुस्ताङमा मुसलधारे पानी परी बाढी आएको घटनाले धेरैलाई आश्चर्यमा पारेको छ। यस्तै पछिल्ला वर्षमा फागुन, चैत र वैशाखमा अत्यधिक गर्मी बढेर सुक्खा र खडेरी उत्पन्न हुँदा वन डढेलोका घटना लगातार बढिरहेका देखिएको छ।

    जलवायुमा देखिएका परिवर्तनका कारण नेपालमा अतिवृष्टि, अनावृष्टि, खडेरी, पहिरो र बाढीका कारण कृषि उत्पादन, पशु पालन र मत्स्य पालनमा १० देखि ३० प्रतिशतसम्म उत्पादनमा ह्रास आएको सरकारी अनुमान छ। आर्थिक, सामाजिक क्षेत्रमा हुने गिरावट र बढ्दो स्वास्थ्य र खाद्य सुरक्षाको समस्याका कारण भविष्यमा नेपालमा संकटासन्नता र जोखिम अझ बढ्ने प्रष्ट छ। समग्रमा, जलवायु परिवर्तनले नेपालले हालसम्म हासिल गरेको विकासको उपलब्धिलाई संकटमा पार्न सक्ने देखिएको छ।

    सन् १९७१ देखि २०१९ सम्म जलवायुजन्य विभिन्न घटनाबाट भएको नोक्सानी र क्षतिका तथ्याङ्क हेर्दा प्रत्येक वर्ष नेपालमा जलवायुजन्य विपद्बाट भएको आर्थिक नोक्सानी औसतमा कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको (वर्तमान मूल्यमा) २.०८ प्रतिशत हुन आउँछ। यो सानो नोक्सानी होइन।

    विभिन्न अध्ययनले यो शताब्दीको अन्त्यसम्म जलवायुजन्य विपद्का कारण कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको (वर्तमान मूल्यमा) १३ प्रतिशत पुग्ने अनुमान गरिएको छ। जलवायु परिवर्तनका कारणले कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा २–४ प्रतिशत वार्षिक गिरावट भए जलवायु परिवर्तन अनुकूलनको लागत २०३० सम्ममा २.४ बिलियन अमेरिकी डलर पर्न जाने सरकारी आकलन छ। यो निकै ठूलो रकम हो। यस्तो अवस्थामा नेपालले मौसम तथा जलवायु परिवर्तनका कारण आउन सक्ने विपद्का लागि पूर्वसूचना तथा पूर्वतयारीमा गंभीर हुन आवश्यक देखिएको छ। यसैगरी विपद् आइसकेको अवस्थामा त्यसलाई थेग्न र अनुकूलित हुने दिशामा ध्यान दिन पनि उत्तिकै आवश्यक छ।

    कठिन परिस्थितिमा पनि मानव समाज र सभ्यताले धेरैअघिदेखि समस्या समाधान गर्दै आएको छ। प्रविधि, ज्ञान र मानवीय चातुर्यका कारण मानिस विकासको वर्तमान अवस्थामा आइपुगेको हो। यही सन्दर्भ र दृष्टिकोणमा जलवायु परिवर्तनले निम्त्याएको संकट समाधानमा पनि हेर्न सकिन्छ। यसका लागि एकातिर, यसका लागि नेपालले उपयुक्त र महत्त्वाकांक्षी घरेलु नीति अवलम्बन गरेर अगाडि बढ्न आवश्यक छ। अर्काेतिर जलवायु परिवर्तनको चुनौती भूगोल र राजनीतिक सिमामा मात्र सीमित नभएकाले अन्तर्राष्ट्रिय तहमा समेत यो समस्या समाधानका लागि सहकार्य र हातेमालो गर्न आवश्यक छ। समयमै गरिने प्रयासले मात्र भविष्यमा हुने ठूलो नोक्सानीबाट जोगाउन सक्छ।

  • अखिल क्रान्तिकारी विद्यार्थी आन्दोलनमा

    अखिल क्रान्तिकारी विद्यार्थी आन्दोलनमा

    क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट पार्टी नेपालनिकट अखिल (क्रान्तिकारी) विद्यार्थी युनियन संघर्षका कार्यक्रमसहित आन्दोलनमा उत्रिएको छ।

    युनियनका केन्द्रीय संयोजक मिलन राईलाई विनाकारण प्रहरीले गिरफ्तार गरेको भन्दै आन्दोलनमा उत्रिएको हो। ६०औं विद्यार्थी दिवसको पूर्वसन्ध्यामा प्रहरीले संयोजक राईलाई गत सोमबार राति नागार्जुन–१ रानिवन कृष्ण मन्दिरपरिसरबाट गिरफ्तार गरेको थियो।

    जेठ २ गते कोणसभा गरी देशव्यापी रूपमा आन्दोलनमा उत्रिएको युनियनले बिहीबार गृहमन्त्रीको पुत्ला दहन गरेको छ।

    त्यस्तै शुक्रबार पर्चा वितरण, प्रचार–प्रसार तथा दलाल राज्यसत्ता र प्रहरी प्रशासनको श्वेत आतंकको भण्डाफोर गर्ने, शनिबार मशाल जुलुसका साथै ६ गते आइतबार आम शैक्षिक हड्ताल घोषणा गरेको युनियनका केन्द्रीय सह–संयोजक पेशल दाहालद्वारा हस्ताक्षरित विज्ञप्तिमा उल्लेख छ।

    ‘मानव अधिकारको गम्भीर उल्लंघनसहित प्रहरीको यस्तो घृणित र तुच्छ हर्कतको घोर भत्र्सना र निन्दा गर्दछौं। विनाकारण गिरफ्तार गरी प्रहरीले आफ्नो लाज छोप्न कथित अभद्र व्यवहारको मुद्दा दर्ता गरी जग हसाउने कुकार्य गरेको छ। कुनै अमुक पार्टीको झोला बोकेर शैक्षिक माफियाहरूसँगको मिलेमतोमा हाम्रो संगठनका नेताकार्यकर्तासँग प्रतिरोध साँध्ने र पूर्वाग्रही रवैया अपनाउने प्रहरीको यस्तो हर्कतबारे सम्पूर्ण पत्रकार मित्रहरु, मानवअधिकारकर्मी, युवा विद्यार्थी र आमजनतामा यसको प्रतिरोधका लागि हार्दिक अनुरोध गर्दछौँ,’ विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘संगठनका संयोजक कमरेड मिलन राईको प्रहरीद्वारा गरिएको बदनियतपूर्ण गिरफ्तारीविरुद्ध र स–सम्मान रिहाइका लागि तपसिलबमोजिमका संघर्षका कार्यक्रम घोषणा गर्दछौं । साथै हाम्रो संघर्षमा भौतिक र नैतिक सहयोगका लागि सम्पूर्ण शिक्षण संस्था, युवा विद्यार्थी र आमजनसमुदायमा हार्दिक अपिल गर्दछौँ।’