धौलिगाड खानेपानी आयोजना अलपत्र

 जुम्लामा निर्माणधिन राष्ट्यि गौरबको आयोजनाका रुपमा रहेको बृहत्त धौलिगाड खानेपानी आयोजनाको काम बजेट अभावले रोकिएको छ ।

बजेट माग भएको र बजेट प्राप्त नभई काम अघि बढाउने स्थिती नभएपछि आयोजना रोकिएको हो । कूल एक अर्ब २६ करोड लागतको बृहत्त धौलिगाड खानेपानी आयोजना दुई वटा प्याकेजमा निर्माण भईरहेको छ । पटक पटक म्याद थपेर पनि निर्माणले गति नलिएको उक्त आयोजना अहिले अलपत्र जस्तै बनेको छ । आयोजनाको मुहान क्षेत्रबाट काम सुरु हुनु पर्नेमा ठेकेदार र कार्यालयले हचुवाका भरमा गाउँ गाउँमा पाईप बिछ्याउने,धारा निर्माण गर्ने जस्तो उल्टो बाटोबाट काम गरेको भन्दै आयोजना पहल समिति समेत आक्रोसित भएको छ । मुहान क्षेत्रमा शुन्य काम भएको छ । भने,गाउँगाउँमा ट्यांकी,धारा निर्माणदेखी पाईप लाईन समेत विस्तार भईसकेको छ । यदपी भविष्यमा मुहानको पानी छिरेको खण्डमा हाल सम्मको लगानी बालुवामा पानी हुन सक्ने जोखिम छ । त्यसैले अबको काम मुहान क्षेत्रमा गर्नुपर्नेमा सरोकारवालाको जोड छ । यदपी,भौगोलिक कठिनाई,बजेट अभाव तथा पानी नजम्ने पाईप नेपालमा नपाईने जस्ता कारण देखाउदैँ निर्माण व्यवसायीले बाहनाबाजी गरिरहेको छ ।

संघिय खानेपानी आयोजनाको कार्यालयको प्रतिवेदननुसार दुई प्याकेजमा काम भएको उक्त आयोजनाको पहिलो प्याकेजको कूल बजेट ५४ करोड ४१ लख ५५ हजार ४५३ रुपैयाँ मध्य हाल सम्म ३४ करोड ७९ लाख ३५ हजार ९५० रुपैयाँ खर्च भएको छ । उक्त प्याकेजको काम कालिका सिएबी कन्काई जेभीले लिएको थियो । उक्त प्याकेजमा अहिले १० करोड ५९ लाख १७ हजार रुपैयाँ अभाव रहेको र बजेट माग गरिएको कार्यालय प्रमुख ज्योतिष कुमार मिश्रले बताएका छन् । उनका अनुसार पहिलो प्याकेज अन्तरर्गत ७० किमी पाइपलाईन मध्य ६० किमी निर्माण,१३ वटा ट्यांकी मध्य ७ वटा निर्माण भईसकेका छन् । २ वटा बन्दैछन् । भने ९ वटा डिसी मध्य ३ वटा निर्माण भइरहेका छन् । त्यस्तै दोस्रो प्याकेजको कूल बजेट ३७ करोड ७ लाख ५ हजार ३७१ लगत मध्य हाल सम्म २२ करोड ३७ लाख ६५ हजार ५७४ रुपैयाँ खर्च भएको छ । उक्त प्याकेजको काम सिएबी कन्स्ट्रक्सन प्रा।लीले गरिरहेको छ । भने ६ करोड ५८ लाख ८४ हजार ७५८ रुपैयाँ अभाव रहेकोले माग गरिएको छ । दोस्रो प्याकेज अन्तरर्गत २ सय किमी पाईप लाईन मध्य १६५ किमी पाईप लाईन निर्माण गरिएको छ । भने कूल ८ हजार ६०५ धारा मध्य ३ हजार धारा जडान गरिएको छ ।

दुबै प्याकेज आयोजनामा करिब १७ करोड बढी रुपैयाँ अभाव रहेको देखिन्छ । बजेटको सुनिश्चिता नभएसम्म काम अघि बढाउन नसकिने निर्माण व्यवसायीको भनाई छ । खानेपानी मन्त्री जुम्ला आएको बेला धौलिगाड खानेपानी आयोजनामा बजेट अभाव नहुने आश्वासन दिएपनि अभाव भएको बजेट निकासा हुने निश्चित छैन् । काम गरेको ३ करोड भुक्तानी पाउन समेत बाँकी रहेको ईन्जिनियर दिपेश शाहले बताए । बजेट अभावका कारण आयोजना निर्माणको काम रोकिएको उनको भनाई छ ।

खानेपानी आयोजना निर्माणमा कार्यालय र निर्माण व्यवसायीले लापरबाही गरेको भन्दै पहल समिति आक्रोसित बनेको छ । मुहान क्षेत्रमा शुन्य काम भएकोप्रति सरोकारवाला आक्रोसित बनेको हो । बुधबार भएको छलफलमा पहल समितिका संयोजक तथा जिल्ला समन्वय समितिका प्रमुख गौरीनन्द आर्चाय,चन्दननाथ नगरपालिकाका मेयर राजुसिंह कठायत,तातोपानी गाउँपालिका अध्यक्ष नन्द प्रसाद चौलागाँईले आयोजना अलपत्र परेको भन्दै आक्रोस पोखे । जिल्ला समन्वय समितिका प्रमुख गौरीनन्द आर्चायले मुहान क्षेत्रबाट काम सुरु हुनु पर्ने उल्टो तरिकाले सजिलो ठाउँमा काम भएको प्रति ध्यानर्कषण गराए । कार्यालयले ताकेता नगर्दा ठेकेदारले लापरबाही गरेको हो । उनले भने, सजिलो ठाउँमा मात्रै काम गर्ने ? मुहान क्षेत्रमा कामै सुरु नगर्ने ? मन्त्री आउँदा सबै गर्छौ ठिक छ भन्न,अहिले बजेट अभाव देखाउने विभिन्न बाहना गर्ने ? की यथाशिघ्र काम सुरु गर्नुहोस् । होईन भने जिल्ला छोडेर जानुहोस् । अब धेरै लापरबाही सहन सकिदैन् ।

चन्दननाथका मेयर र तातोपानीका अध्यक्षले संघिय खानेपानी आयोजनाका कर्मचारीले स्थानीयतहबाट असहयोग भएको भ्रम फैलाएको प्रति सचेत गराए । तातोपानीका अध्यक्ष नन्द चौलागाईले आयोजना सफल बनाउन आफू सधै तयार रहेको उल्लेख गरे । नकेपा एमालेका अध्यक्ष शान्तिलाल महतले कार्यालय प्याकेज–२ को काम छोडेर पहिलो प्याकेज अन्तरर्गत मुहान क्षेत्रको काम तत्काल सुरु गर्न सुझाब दिए । उनले भने, मुहानको पानीको अबस्था के छ ? भोली सुक्न सक्ने वा पानी छिर्ने पनि समस्या हुन सक्छ । मुहानबाट बनाउनु पर्नेमा पहिला धारा र पाईपलाईन बिछ्याएर काम भईरहेको छ । यसले आयोजना अनश्चिता तर्फ धकेलिएको छ । सचेत हुन जरुरी छ ।

यता संघिय खानेपानी आयोजनाका प्रमुख ज्योतिष कुमार मिश्रले मुहान क्षेत्रमा ४ किमी पानी नजम्ने (प्रिईन्सोलिटेड) पाईप नेपालमा नबन्ने देश बाहिरबाट ल्याउनु पर्ने भएकोले ढिलाई भएको बताए । विभागबाट उक्त पाईप ल्याउन स्वीकृती हुन बाँकी रहेको छ । बुधबार भएको छलफलबाट मुहान क्षेत्रमा असार मसान्तसम्म ईन्टेक बनाउने र पानी नजम्ने पाईप खरिदका लागि स्वीकृत दिन पत्रचार गर्ने र तत्काल बजेट व्यवस्थापन गर्न माग गर्ने निर्णय भएको छ । यो निर्णय कार्यान्वयमा निर्माण व्यवसायीले ढिला सुस्ती गरे कारबाही प्रक्रिया अघि बढाउने समेत चेतावनी दिएका छन् ।