Blog

  • तपाईंको आजको राशिफल

    तपाईंको आजको राशिफल

    मेष राशिः ज्ञान क्षेत्रमा रुचि मध्यम छ। दाजुभाइबीच प्रेम सद्भाव रहने छ। मधुर भोजन र सामाजिक कार्यमा धन खर्च हुने योग देखिन्छ। सामान्य कर्ण स्वास्थ्य समस्या देखा पर्न सक्ने छ। पारिवारिक संयोगले मन प्रसन्न हुने देखिन्छ।

    वृष राशिः नयाँ कार्यमा अर्थ लाभ हुने दिन छ। सहयोग नलिई आफै कार्य गर्नु होला। पठन, लेखनमा रुची बढ्ने छ। कार्य क्षेत्रमा प्रभुत्व बढाउन केही सफल भइने छ। दाम्पत्य व्यापार व्यवसायमा मध्यम देखिन्छ।

    मिथुन राशिः अध्ययन अध्यापनमा सफलता मिल्ने योग छ। धातुसम्वन्धी व्यवसायमा केही धन व्यय हुने समय छ। आफ्ना अग्रजमा सामान्य स्वास्थ्य देखा पर्ने छ। लगानीबाट उचित लाभ प्राप्त हुने छ।

    कर्कट राशिः पराक्रमबाट कार्यसिद्धि हुनेछ। व्यापार व्यवसायमा फल प्राप्तिको योग छ। साथीभाइसँग रमाईलो संयोग हुने छ। पढाईमा कार्यसिद्धि योग छ। वैदेशिक यात्राको समय देखिन्छ।

    सिंह राशिः व्यापार व्यवसायमा प्रशंसा प्राप्तिको समय छ। सामान्य कर्ण समस्या देखिन सक्छ। पढाइको क्षेत्रमा थोरै बाधा छ। विलासी कार्यमा प्रवेश नगरी, विचार पुर्याउनु होला। कार्यबाट धन प्राप्त हुने योग छ।

    कन्या राशिः सरकारी काम प्राप्त हुने योग छ। व्यवसायमा लगानी गरेमा फल प्राप्त हुने छ। अध्यनार्थीलाई ज्ञान आर्जनमा रुची बढ्ने छ। सामान्य उदर समस्या देखा पर्न सक्छ। वस्र उद्योगमा सहकार्य गर्दा राम्रो हुन्छ।

    तुला राशिः कार्यमा प्रयास गर्दा सफलता प्राप्त हुने देखिन्छ। वैदेशिक व्यापार गर्नेहरुलाई दिन राम्रो छ। बिलासी कार्यमा रुची नलिनु होला। नवीन कार्यसिद्धिमा हल्का बाधा छ। आर्थिक लाभ हुने दिन छ।

    वृश्चिक राशिः अध्ययनकोे क्षेत्रमा दिन राम्रो रहेको छ। बिलासी खानपानमा रुची नगर्नु वेस हुन्छ। भूमिसम्वन्धी काममा फल प्राप्तिको योग छ। हल्का बाथ रोग देखापर्न सक्ने छ। धार्मिक सेवा कार्यमा सम्मान मिल्ने दिन छ।

    धनु राशिः राजनीतिक क्षेत्रमा सफलता मिल्नेछ। व्यापारको काम गर्दा विचार पुर्‍याएर गर्नु होला। बाहिर कार्यमा सामान्य व्यय हुन सक्ने छ। अध्ययनमा सफलता मिल्ने छ। गृह निर्माणको योग छ।

    मकर राशिः व्यापारमा फल प्राप्त हुने छ। स्वास्थ्यमा बिकार आउने देखिन्छ। केहि व्यक्तिहरुबाट सामान्य अर्थ व्यय छ। उन्नति प्रगतिमा केही बाधा हुने दिन छ । विद्यार्थीका लागि पढाई राम्रो हुने दिन छ।

    कुम्भ राशिः व्यापारको क्षेत्रमा आर्थिक लगानी गर्नु ठीक छ। स्वदेश यात्राको योग रहेको छ। भेटघाटमा सहभागी हुनुपर्ने छ। अध्ययनको कार्यमा राम्रो होला। परिवारमा अर्थ आर्जन हुने योग देखिन्छ।

    मीन राशिः बाणी सफल हुने समय छ। आर्थिक प्राप्तिमा सफलता मिल्नेछ। आफ्नो काममा प्रभुत्व जमाउन सफल भइने छ। सामाजिक पद प्रतिष्ठा, सम्मान मिल्ने छ। रोजगारीको अवसर मिल्ने दिन छ।

  • ब्यारेक बनिरहेको संसद

    ब्यारेक बनिरहेको संसद

    गत जेठ १० गते सुनसरी पुगेका पूर्वप्रधानमन्त्री तथा एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले भने–एक व्यक्ति पक्राउ पर्दा यतिसारो होहल्ला गर्नु जरुरी छैन। के समाचार लेखेबापत उनलाई गिरफ्तार गरिएको हो? ओलीका यी अभिव्यक्ति कान्तिपुर पब्लिकेशन्सका अध्यक्ष कैलाशप्रसाद सिरोहियाको पक्राउको सर्वत्र आलोचना तथा विरोध भइरहेको बेलामा आएको हो।

    मुलुकभित्र तथा विश्वका पत्रकार एवं अधिकारवादी समुदायले सिरोहिया पक्राउलाई गम्भीररूपमा लिएका छन्। नागरिकता छानबिन विषय एक बहाना मात्र भएको बुझेका छन्।

    कान्तिपुर मिडियाले उपप्रधान तथा गृहमन्त्री रवि लामिछानेको ‘सहकारी ठगी’ प्रकरणलाई निरन्तर समाचार बनाएकाले प्रतिशोध साँधेको ठहर गरेका छन्। सिरोहियाविरुद्धको उजुरीकर्ता गृहमन्त्रीको पार्टी रास्वपाका कार्यकर्ता भएको समाचारले यसको थप पुष्टि हुन्छ।

    यो आरोप कुनै जटिल तथा रहस्यमय थिएन। तर जघन्य अपराधीझैँ सञ्चार गृहबाट पक्रने र अदालतबाट दोस्रो पटक पनि म्याद थपी हिरासतमा राख्नु राज्यको दुःख दिने नियतबाहेक अरू के हुन सक्छ?

    नेपाल भ्रमणमा रहेकी एम्नेस्टी इन्टरनेसनलकी महासचिव आग्नेसका लामारले समेत शुक्रबार काठमाडौँको एक कार्यक्रममा सिरोहियाको गिरफ्तारी गलत भएको भन्दै उनको रिहाइको माग गरिन्। सिरोहियालाई पक्राउ गरेर सञ्चार क्षेत्रलाई दबाबमा राख्ने प्रयत्न भएको बताइन्।

    नागरिकको मुख बन्द गर्ने चेष्टा भएकोमा आपत्ति प्रकट गरिन्। लेखेकै आधारमा पत्रकार गिरफ्तार हुन नहुने भनाइ राखिन्। कतिपय गम्भीर अपराधमा प्रहरीले पहिलो सूचना दर्ता नगर्ने तर कसैलाई हानि नहुने प्रकृतिको यो घटनामा तत्काल गिरफ्तार गरिनु सामान्य नभएको बताइन्।

    सरकारले चाहेमा विरोधीलाई तह लगाउन जुनसुकै बेला जसलाई पनि दुःख दिन सक्छ। झुटा आरोप वा कमजारी खोजेर पक्रन सक्छ। मुद्दा चलाएर हैरानी दिन सक्छ। लोकमानसिंह कार्की अख्तियार प्रमुख नियुक्तिको नागरिक समाजबाट व्यापक विरोध भएको थियो।

    राष्ट्रपतिसमक्ष शपथ लिने बेलामा शितलनिवास अगाडि विरोध प्रदर्शन गर्दा शम्भु थापा, कनकमणि दीक्षित, द्रोणप्रसाद लामिछाने र म गिरफ्तार भएका थियौं। यसको केही समयपछि कार्कीले दीक्षितलाई सम्पत्ति र थापालाई कर छलीको आरोपमा छापामार शैलीमा गिरफ्तार गरेर मुद्दा चलाए। पक्रने सूत्र फेला नपरेपछि म भने जोगिएँ । नियुक्तिको विरोध गर्ने अधिकारीवादी ज्योति बानियाँ पनि कार्कीको फन्दामा परेका थिए।

    पुष्पकमल दाहाल प्रधानमन्त्री भए पनि सत्ता नेकपा एमाले अध्यक्ष ओलीले चलाएको देखिन्छ। सरकार जोगाउन जुनसुकै मूल्य चुकाउन पनि ओली तयार भएका छन्। सरकार ढल्न नदिन उपेन्द्र यादवको जनता समाजवादी पार्टी नेपाललाई फुटाए। लामिछानेको ‘सहकारी ठगी’ प्रकरण उनको अर्को टाउको दुखाइ बनेको छ। ‘गिरीबन्धु टी इस्टेट’ को विवादले ओली झन् दबाबमा छन्।

    सुशासनको माला जपेर नथाक्ने दाहाल सरकारले ‘सहकारी ठगी’ आरोपितलाई मुलुकको गृहमन्त्री बनाएका छन्। राष्ट्रसंघको भ्रष्टाचारविरुद्धको अन्तर्राष्ट्रिय महासन्धिको पक्षराष्ट्र भए पनि त्यसको उल्लंघन भएको छ। ‘स्वार्थ द्वन्द्व’ हुने गरी लामिछानेलाई गृहमन्त्री बनाइएको छ। संसद्को रोष्ट्रमबाट प्रम दाहाल उनी निर्दोष भएको घोषणा गर्छन्। संसद् भवनबाहिर ओली यही कुरा दोहोराउँछन्। न्यायाधीश बन्छन्।

    यतिबेला लामिछानेको ‘सहकारी ठगी’ प्रकरणले प्रतिनिधि सभा र राष्ट्रिय सभा ठप्प छ। लाखौं सहकारी पीडितका आँसु र पीडाका पक्षमा नेपाली कांग्रेसले उठाएको आवाजप्रति ओली विक्षिप्त छन्। अधिवक्ता ओमप्रकाश अर्यालले दायर गरेको ‘गिरिबन्धु’ सम्बन्धी मुद्दामा सर्वोच्चको संवैधानिक इजलासको फैसलाको पूर्ण पाठ सार्वजनिक भएपछि उनी अझ अत्तालिएका छन्।

    मुलुकको सबैभन्दा ठूलो नीतिगत भ्रष्टाचार मानिएको यो काण्ड सामसुम पार्ने चेष्टामा छन्। ‘कांग्रेसले कमिसन खाएर हचुवाको भरमा विगतमा यही चिया बगानको ५१ र ९ बिघा जग्गा सट्टापट्टा गर्न दिने निर्णय गरेको’ झुटो आरोप लगाएका छन्। कांग्रेसप्रति असहिष्णु देखिएका छन्।

    स्वयं ओली गृहमन्त्री हँुदा मनमोहन अधिकारीको सरकारले ५१ बिघा र सूर्यबहादुर थापाको पालामा नौ बिघा जग्गा सट्टापट्टा गर्न दिएको तथ्य भुलेका छन्। नेपाली कांग्रेस संसदीय दलको बैठकले ‘सहकारी ठगी’ का साथै ‘गिरीबन्धु टी इस्टेट’ सवाल उठाउने औपचारिक निर्णय गरेबाट ओली रन्थनिएका देखिन्छन्। उनको भाषामा ‘बबुरो’ लामिछानेलाई मात्र होइन, आफू पनि कसरी जोगिने चटारोमा छन्। यो फैसला गर्ने संवैधानिक इजालस पाँचमध्ये एक न्यायाधीशविरुद्ध टिप्पणी गर्न पनि भ्याएका छन्।

    ‘सहकारी ठगी’ विषय अझ सशक्त ढंगबाट अघि बढेको छ। सहकारीपीडित देशव्यापी आन्दोलनमा उत्रिएका छन्। सदन र सडक दुवै तताएर काँग्रेस बलियो प्रतिपक्षी भएको छ। सम्पूर्ण विपक्षी दलका सांसद एकै ठाउँमा उभिएका छन्। यसबाट ठगी प्रकरणमा छानबिन समिति गठन गर्न सत्तापक्ष बाध्य भयो। तर गृहमन्त्रीलाई नछुने गरी कार्यादेश बनाउने कसरतले वार्ता असफल भएका छन्। बैठक हरेक दिन बस्छ तर निष्कर्ष निस्कँदैन। व्यक्तिगत ठगीको आरोपलाई नीतिकेन्द्रित बनाउन खोजेर एमाले गृहमन्त्रीलाई जोगाउन उद्यत छ। निर्दोष भए छानविन सामना गर्न लामिछाने किन डराएका?

    सभामुख देवराज घिमिरेले पनि यस गम्भीर विषय छल्न संसद्लाई ब्यारेकमा परिणत गरेका छन्। संसद्को सबैभन्दा ठूलो दल कांग्रेसका सांसदलाई मार्सलको कैदमा राखेर नाराबाजीबीच प्रधानमन्त्रीलाई विश्वासको मत दिलाए। त्यसैगरी ‘नीति तथा कार्यक्रम’ समेत पास गराए।

    ओलीको आज्ञाकारी कार्यकर्ता भएका देखाए। संसदीय अभ्यासमा ‘संसद् विपक्षीको हुने’ दमननाथ ढुङ्गानाले स्थापित गरेका नजीर भत्काए। सुभाष नेम्वाङद्वारा प्रतिपक्षीको आवाजको सम्मान गर्ने अभ्यासलाई तिलाञ्जलि दिए। ओलीले कांग्रेसलाई सदनमा बोल्न नदिने आदेशको पालना गरे। गृहमन्त्रीको गैरजिम्मेवार र बेतुके संबोधनपछि कांग्रेसलाई संसद्मा बोल्न निषेध गरेर तानाशाही शैलीबाट सदन चलाएका छन्। संसदीय प्रणाली तथा लोकतन्त्रको उपहास गरेका छन्।

    विडम्बना, गणतान्त्रिक नेपालमा दुई देशको नागरिकता बोकेका लामिछाने हिरासतमा बस्नु परेन। बरु उनी दुई पटक गृहमन्त्री बने। सर्वोच्च अदालतबाट अयोग्य ठहर भएपछि मात्र उनी पदच्युत भएका थिए पहिलो चोटि। उनको दोहोरो पासपोर्ट मुद्दा अदालतमा विचाराधीन छ। तर लाजै पचाएर दोस्रो पटक पनि गृहमन्त्री बनेका छन्। सहकारी ठगीसम्बन्धी प्रमाणहरू बाहिरिए पनि सत्तालिप्साको अद्भूत नमुना देखाएका छन्।

    दोहोरो नागरिकताधारी संसद्का महासचिव पद्मप्रसाद पाण्डे हिरासतमा छैनन्। संसदभित्र सभामुखको छेउमा सहयोगी भएर बसेका छन्। सत्ता र शक्तिको बलमा सिरोहियाको नियति उनले भोग्नु परेन। साथै सहकारी ठगीको एकै प्रकृतिका आरोपमा राप्रपाकी सांसद गीता बस्नेतमाथि पक्राउ पुर्जी जारी भएको छ तर लामिछाने मुलुकको गृहमन्त्री छन्। अनुसन्धान गर्ने प्रहरी संगठनको हाकिम बनेर न्याय प्रक्रियामा अवरोध गरेका छन्।

    ‘कानुनको आँखामा सबै समान हुने’ संवैधानिक मान्यतालाई सत्ता चालकले कुल्चिएका छन्। राज्यशक्तिको चरम दुरूपयोग गरेका छन्। अदालतलाई धम्काउने, नागरिकलाई तर्साउने, प्रेस स्वतन्त्रता खुम्चाउने र संसद्लाई ब्यारेक बनाउने कार्यमा जुटेका छन्। लोकतन्त्रको घाँटी निमोठ्न खोज्दैछन्। गणतन्त्रका असली दुश्मन भएको देखापरेका छन्। गणतन्त्र ‘बोकाको मुखमा कुभिन्डो’ जस्तो नहोस्।

    गणतन्त्र दिवसको हार्दिक शुभकामना! 

  • कसरी जोगाउने गणतन्त्र?

    कसरी जोगाउने गणतन्त्र?

    आधुनिक नेपाल १७६८ मा स्थापना भएको थियो जब पृथ्वीनारायण शाहले काठमाडौं उपत्यका र देशलाई धेरै साना स्वतन्त्र राज्यहरू मिलाएर जोडे। जंगबहादुर राणाले राणा वंश स्थापना गरे। प्रधानमन्त्री र अन्य सरकारी पदहरू वंशानुगत भए र राजाको कुनै वास्तविक शक्ति भएन।

    राणा शासनको असन्तुष्टिले सन् १९५१ को क्रान्तिको नेतृत्व गर्‍यो जसले राणा कुलतन्त्रको अन्त्य गर्‍यो। सुरुमा नेपालमा संवैधानिक राजतन्त्र थियो तर १९६० मा राजा महेन्द्रले संविधान निलम्बन गरी निरंकुश राजा बने। जब उनका छोरा वीरेन्द्र सिंहासनमा आए, उनले केही लोकतान्त्रिक सुधार गरे।

    मुलुकमा ३२ वर्षमा पहिलो निर्वाचित सरकार सन् १९९१ मा बनेको थियो तर नयाँ सरकारको नीतिले आर्थिक संकट निम्त्यायो। यही बेला सन् १९९६ देखि माओवादीले सशस्त्र युद्ध शुरू गरे। देश थप संकटमा धकेलियो। युद्धरत शक्ति शान्ति प्रक्रियामा आएपछि सन् २००८ मे २७ (जेठ १५) मा नेपालमा गणतन्त्र घोषणा भयो, जसले २४० वर्ष पुरानो राजतन्त्रको अन्त्य गर्‍यो।

    नेपाली क्यालेन्डर २०६५ जेठ १५ गते शताब्दियौं पुरानो राजतन्त्रको औपचारिक अन्त्य भई मुलुकले गणतन्त्रलाई शासन प्रणालीका रूपमा ग्रहण गरेको छ। तसर्थ, यो दिन देशको इतिहासमा यो कोसेढुङ्गाको सम्झनामा मनाइन्छ जुन बिन्दुबाट देशले संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र बन्ने दिशामा महत्त्वपूर्ण कदम चालेको हो।

    सार्वजनिक विद्रोह

    २०६२÷६३ को पछिल्लो जनआन्दोलनले तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्र शाहलाई कब्जा गरेको राज्यसत्ता जनतालाई फिर्ता गर्न बाध्य पारेको थियो। राष्ट्रलाई निरंकुश राजतन्त्रमा फर्काउने ज्ञानेन्द्रको बढ्दो महत्त्वाकांक्षा तत्कालीन राजतन्त्र उन्मूलन हुनुको प्रमुख कारण थियो। यसअघि नेपालमा सन् १९९० को लोकतान्त्रिक आन्दोलनको सफलतासँगै शासन प्रणालीमा ठूलो परिवर्तन आएको थियो। ३० वर्ष पुरानो निरंकुश पञ्चायती शासनको अन्त्य गर्दै संवैधानिक राजतन्त्रसहितको बहुदलीय प्रजातन्त्रलाई राष्ट्रले अंगालेपछि दरबारको भूमिका समाप्त भएको थियो।

    राजतन्त्र राष्ट्रको समग्र विकास र समृद्धिका लागि बाधक थियो किनभने राज्यको स्रोत राजपरिवारको हितका लागि व्यापकरूपमा दुरूपयोग भयो। देशव्यापी गरिबी थियो। शिक्षा र स्वास्थ्य सेवामा अधिकांश सर्वसाधारणको पहुँच छैन।

    मुलुकमा गणतन्त्र स्थापना भएपछि नयाँ राजनीतिक व्यवस्थाले जनताको जीवनस्तर उकास्ने र आर्थिक समृद्धि र राजनीतिक स्थायित्वको बाटोमा लैजाने नयाँ राजनीतिक व्यवस्थाले अपेक्षित सामाजिक–आर्थिक रूपान्तरणमा टेवा पुग्ने अपेक्षा गरेका थिए।

    दुःखको कुरा के छ भने मुलुकमा गणतन्त्र स्थापना भइसकेपछि पनि जनताको चाहनाअनुसारको सुधार हुन सकेको देखिँदैन। वर्तमान निराशाजनक परिदृश्यको प्रमुख कारण भनेको जिम्मेवार राजनीतिक दल र तिनका नेताहरूले आफ्नो जिम्मेवारी सही ढंगले पूरा गर्न नसक्नु हो। उनीहरूले राष्ट्र निर्माणको अति आवश्यक कार्यको सट्टा शक्तिको नाटकमा आफ्नो प्रयास बढी केन्द्रित गरेको देखिन्छ।

    फलस्वरूप २०७२ सालमा नयाँ संविधान जारी भएपछि पनि मुलुक राजनीतिक अस्थिरताबाट गुज्रिरहेको छ, यसले कुनै पनि सरकारले आफ्नो पूर्ण कार्यकाल पूरा गर्न नसकेको तथ्य प्रष्ट हुन्छ। यो प्रवृत्तिले देशको विकासको प्रयासलाई नराम्ररी असर गरेको छ राजनीतिक अस्थिरतासँगै नीतिगत अस्थिरताले सम्भावित राष्ट्रिय तथा विदेशी लगानीकर्तामा अनिश्चितताको भावना पैदा गरेको छ।

    भ्रष्टाचार निर्वाध फस्टाएको छ। अख्तियार दुरूपयोग अनुसन्धान आयोग जस्ता अख्तियार दुरूपयोग अनुसन्धान आयोगले आर्थिक अनियमितता नियन्त्रणका लागि सक्दो प्रयास गरिरहेको जस्तो त देखिन्छ। तर, दोषी प्रमाणित गर्न पर्याप्त प्रमाण पेस गर्न नसकेको भन्दै अधिकांश अभियुक्तले विशेष अदालतबाट ‘क्लिन चिट’ पाउने गरेका छन्।

    देशमा बढ्दो भ्रष्टाचारका लागि बेइमान व्यक्तिलाई राजनीतिक संरक्षण दिने गलत प्रवृत्ति पनि उत्तिकै जिम्मेवार छ। अनावश्यक राजनीतिक हस्तक्षेपका कारण कतिपय राजनीतिकर्मी र उच्च तहका कर्मचारीहरू भ्रष्टाचारसम्बन्धी आरोपबाट जोगिएका देखिन्छन्।

    जब कानुनको शासन हुँदैन, वित्तीय अनियमितता र अन्य विसंगतिहरू कायम रहनेछन्। त्यस्ता विकृतिहरू विकास र प्रभावकारी सेवा प्रवाहका लागि बाधक भएकाले राष्ट्रको राजनीतिक वृत्तले त्यसलाई त्याग्नुपर्छ र जवाफदेही ढंगले काम गर्नुपर्छ। दक्ष सेवा प्रवाह प्रणाली नहुँदा जनताले धेरै समस्या भोग्नु परेको छ। जसका कारण विगतमा राजनीतिक परिवर्तन ल्याउन योगदान पुर्‍याउने स्थापित राजनीतिक दलबाट मात्र नभई विद्यमान शासन प्रणालीबाट पनि उनीहरू दिक्क हुँदै गएका देखिन्छ यसैलाई सदुपयोग गर्दै केही प्रतिगामी शक्तिहरूले बारम्बार आफ्नो कुरूप टाउको उठाउने प्रयास गरेका छन्। तसर्थ, विद्यमान संघीय गणतन्त्रको पक्षमा उभिएका राजनीतिक दलहरूले आफ्ना कार्य जनता र राष्ट्रको हितविपरीत नहुने गरी काम गर्नुपर्छ।

    समाधान

    संसदले आवश्यक कानुन तर्जुमा गरी महत्त्वपूर्ण राष्ट्रिय मुद्दाहरूमा व्यापक छलफल गरी त्यसको उचित समाधान खोज्नुपर्छ। तर सङ्घीयता कार्यान्वयनसँग सम्बन्धित दर्जनौं कानुन अझै बनेका छैनन्। जसका कारण संविधान पूर्ण रूपमा कार्यान्वयन हुन सकेको छैन। कुनै न कुनै बहानामा संघीय संसद् बारम्बार अवरुद्ध भइरहेको छ। सदनको कारबाही सुचारु ढंगले अघि बढ्न नसक्दा समयमै विधेयक पारित हुने सम्भावना रहँदैन।

    त्यसैले संसद्लाई प्रभावकारीरूपमा सञ्चालन गर्न राजनीतिक दलहरूले संवादबाटै निकास निकाल्नुपर्छ। राजनीतिक परिवर्तनलाई संस्थागत गर्ने र विकासका गतिविधिलाई प्रभावकारी ढंगले अघि बढाउनका लागि पनि सहमति जुटाउन आवश्यक छ। संघीय गणतन्त्रात्मक व्यवस्था संस्थागत गर्न न्यायपालिका र संवैधानिक निकायलाई स्वतन्त्ररूपमा काम गर्न उनीहरूबीच समझदारी आवश्यक छ।

    -भट्टराई काठमाडौँ स्कुल अफ लका विद्यार्थी हुन्।

  • गणतन्त्रवादीबाटै खतरामा गणतन्त्र

    गणतन्त्रवादीबाटै खतरामा गणतन्त्र

    स्थानीयदेखि केन्द्रीय तहसम्म जननिर्वाचित प्रतिनिधिबाट शासन प्रणाली सञ्चालन हुने राजनीतिक व्यवस्था हो गणतन्त्र। वंशमा आधारित शासक अर्थात् राजाद्वारा शासित व्यवस्थालाई बिस्थापित गरेर २०६५ जेठ १५ गते नेपाल गणतन्त्रमा प्रवेश गरेको हो। माओवादीको सशस्त्र विद्रोह, ठूला र पुराना राजनीतिक दलहरूको चाहना तथा आमजनताको होस्टेमा हैँसेको संयोजनका रूपमा लिन सकिन्छ गणतन्त्रलाई। त्यसैले केही समुदाय छाडेर प्रायः सबैको अपनत्व छ यो शासन प्रणालीप्रति।

    कुनैबेला थियो जतिबेला मुुलुकको समृद्धिमा राजतन्त्र बाधक ठानिन्थ्यो। शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारीलगायत जुनसुकै कुराको कारण दरबारमा लगेर टुंग्याइन्थ्यो। त्यसैले आमजनमानसमा राजतन्त्र मुलुकका लागि घातक सावित भइरहेको महसुस भयो। धेरै मानिस गणतन्त्रात्मक शासन पद्धतिमा जान चाहनुको मुख्य कारण यो पनि थियो। तलदेखि माथिसम्मै जनताका प्रतिनिधिले शासन गर्ने भएपछि यस्तो अवस्थाबाट मुलुकले मुक्ति पाई सर्वांगीण विकास हुने ठान्नु स्वाभाविक थियो।

    विडम्बना नै भन्नुपर्छ, गणतन्त्र प्राप्तिपछिका दिनहरू जनताले सोचे जस्तो भएनन्। विकास र समृद्धिको एकसूत्रीय अभियानमा केन्द्रित हुने ठानिएका दलका नेताहरू चरम सत्ता स्वार्थमा डुबे। यो अवधिमा भएका भ्रष्टाचार र अनियमितताले सबैखाले अभिलेख बनाए। दण्डहीनता उत्तिकै मौलायो। इमानदारिता, नैतिकता, धीरता जस्ता पक्ष पाखा लागे। फलस्वरूप, सबै जनतालाई गणतन्त्रको विशेषता नै यही रहेछ भन्ने भान हुँदै गइरहेको छ। र, यो परिस्थिति निर्माणमा गणतन्त्र आएयताका सत्तासीनहरू जिम्मेवार छन्।

    सत्ताबाहेक सबै भ्रम हो भने भ्रमबाट प्रायः सबै दलका नेता प्रभावित भए। यही कारण शक्ति र सत्ताका लागि जे पनि गर्न तम्सिए। यसबीचमा सत्ताका लागि गर्न हुने/नहुने सबै कुकर्म गरे। समानुपातिक प्रणालीको व्यापक दुरूपयोग गरेर सीमान्तकृतको भाग खोसेर आफन्तलाई बाँडे। राज्य स्रोतको दोहन सकुन्जेल गरे। नीतिगत भ्रष्टाचारलाई भ्याएसम्म मलजल गरे। सदनलाई आफ्नो स्वार्थका लागि बन्धक बनाइरहे। विधान बनाउने मुख्य जिम्मेवारी भुलेर सभासद्हरू बजेट आफ्नो खल्तीमा माग्ने र अरूलाई बाँड्दै हिँड्ने लालचतर्फ अग्रसर भए। जसले दलका नेता र जनप्रतिनिधि दुवैप्रति हेर्ने आममानिसको धारणा घृणित बनाइदियो।

    खासमा गणतन्त्र केन्द्रीकृत राज्य व्यवस्थाविरुद्धको आक्रोशको प्रतिफल थियो। एकाध वर्ग, भूगोल, जाति र स्थानविशेषप्रति केन्द्रित सुविधा र स्रोतको समुचित र समानुपातिक वितरणको अपेक्षासँग सम्बन्धित थियो। भ्रुणबाटै शासक निश्चित हुने प्रक्रियाको खारेजी थियो। समता र समानताको अनि जातीय र अन्य विभेदविरुद्ध आशाको दियो थियो। तर दुर्भाग्य, नेताहरूले यी सबै पक्ष बिर्सिए। जनताको सम्मानलाई नेताहरूले ‘अहिलेसम्म राजाहरूले मोज गरे, तिमीहरूले दुःख पायौ, अब त्यो ठाउँमा तिमीहरू बस र राज्य स्रोतको दोहन गर’ भन्ने रूपमा अथ्र्याए। यही कारण उनीहरूमा दम्भ चढ्यो। अनि आफूलाई राज्य÷संविधानभन्दा माथि ठान्ने भूत चढ्यो।

    यतिबेला सत्तापक्ष र प्रतिपक्षका नाममा सदन र सडकमा भइरहेका गतिविधिले गणतन्त्रको हुर्मत लिएका छन्। स्थानीय तहका जनप्रतिनिधि र कर्मचारी भ्रष्टाचारको अभियोगमा दिनानुदिन समातिइरहेका छन्। बेरुजु र अनियमितताले सीमा नाघिसकेको छ। एउटा पदमा जनताले जिताएपछि उसले जेसुकै अवाञ्छित गतिविधि गर्न छूट पाएको अर्थमा विजयीलाई लिइने गरेका छन्। जसले गणतन्त्रप्रति नै आमवितृष्णा फैलाइरहेको छ। तर पनि नेताहरूलाई भने यस विषयले खासै पोलेको देखिन्न।

    गणतन्त्र राजतन्त्रको विकल्प थियो। २४० वर्षदेखि जरा गाडेको राजतन्त्र त गयो भने केही दशकको जरा भएका दलका नेतालाई पनि यसैगरी जनताले विस्थापित गर्न सक्छन् भन्ने हेक्का गणतन्त्र दिवसले दिलाउन सक्यो भने त्यो ठूलो उपलब्धि सावित हुनेछ। त्यसैले आफूलाई मात्र सर्वेसर्वा ठान्ने र आफ्नो र परिवार तथा आफन्तका स्वार्थ पूर्तिका लागि गणतन्त्रलाई साधन बनाउने अधिकार कुनै पनि हालतमा क्षम्य हुन सक्दैन। आजको दिनले गणतन्त्रलाई दागी बनाउने प्रयासमा अविच्छिन्नरूपले योगदान गरिरहेका सबैको मस्तिष्कमा यति कुरा मात्र घुस्न सकेमा मुलुक थप बर्बादीमा जानबाट रोकिन्थ्यो भन्ने आशा गरौँ।

    गणतन्त्रवादी दलहरूकै कारण लोकतान्त्रिक शासन व्यवस्थाले मुलुकमा कायापलट गर्छ भन्ने आमविश्वास कमजोर बनिरहेको छ । फेरि पुरानै व्यवस्थाको पक्षमा आवाज उरालिँदैछ। दलहरूको अकर्मण्यतासिर्जित यस्तो आवाजलाई पूर्णतः खारेज गर्न पनि सकिन्न । आज लोकतान्त्रिक गणतन्त्रमा खतरा छ भने त्यो गणतन्त्रवादीबाटै छ। त्यसैले यो परिस्थितिमा सुधारका निम्ति सोच्न ढिला भइसकेको छ। मुलुकले पटकपटक राजनीतिक परिवर्तनको राप र ताप व्यहोर्न सक्दैन। अहिलेको व्यवस्था उन्नत भए पनि व्यवहार तदनुकूलको छैन। त्यसैले व्यवहार सुधार गर्नतिर गणतन्त्र दिवसले सबैलाई प्रेरणा दिन सक्नुपर्छ।

  • रोकियो बागमतीको अवैध दोहन, ठेक्का सम्बन्धी कागज अनुगमन समितिको नियन्त्रणमा

    रोकियो बागमतीको अवैध दोहन, ठेक्का सम्बन्धी कागज अनुगमन समितिको नियन्त्रणमा

    रौतहटको गढीमाई नगरपालिका कार्यालयबाट अनुगमन समितिले नदीको ठेक्का पट्टासम्बन्धी कागजपत्र नियन्त्रणमा लिएको छ।

    नगरपालिकाले अवैध रुपमा बागमती नदीको गिट्टी, बालुवा, ग्राभेल, ढुङ्गालाई ठेक्कामा दिएको भन्ने गुनासो बढेपछि स्थलगत अनुगमन गर्दै अनुगमन समितिले सोमबार कागजपत्र नियन्त्रणमा लिएको हो।

    गत हप्ता बागमती नदीमा बाँध बाँधेर पाँच ओटा एक्स्काभेटर प्रयोग गरी उत्खनन गरिरहेको अवस्थामा प्रहरीले एक्स्काभेटर र टिपर नियन्त्रणमा लिएर कारबाहीको लागि नगरपालिकामा बुझाएको थियो।

    नगरपालिकामा बुझाइएको एक घण्टा नबित्दै नगरपालिकाले पुन: एक्स्काभेटर र टिपर सम्बन्धित धनीलाई नै बुझाएको थियो।

    गढीमाई नगरपालिकाका नगर प्रमुख श्यामप्रसाद यादव र प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत श्रीदेव यादवको मिलेमतोमा हरेक दिन अढाई सयदेखि चार सय टिपर नदीजन्य पदार्थ बागमती नदीबाट उत्खनन हुँदै आएको थियो।

    अनुगमन समितिले चेतावनी दिँदा पनि ‘नटेर्ने’ गढीमाई नगरपालिकाका जनप्रतिनिधि तथा प्रमुख प्रशासकीय अधिकृतलाई कारबाहीका लागि सिफारिस समेत गरियाे। तरपनि उनीहरूले कानुनलाई ठाडो चुनौती दिँदै अवैध उत्खनन कार्य जारी राख्दै आएका थिए।

    अनुगमन समितिले सोमबार बागमती नदीको स्थलगत अनुगमन पनि गरेको थियाे। जनप्रतिनिधिकै संरक्षणमा अवैध उत्खनन भइरहेको फेला परेपछि नगरपालिकाको कार्यालय पुगेर समितिले कागजपत्र नियन्त्रणमा लिएको हो।

    अनुगमन समिति पुग्नासाथ बागमती नदीमा भागाभाग मच्चिएको थियो। समितिले निर्देशन दिएपछि सोमबारदेखि नै नदीको उत्खनन पनि रोकिएको छ।

    बागमती नदीको उत्खनन सम्बन्धमा ठेक्कापट्टाको कागजपत्र नियन्त्रणमा लिएर अनुसन्धान सुरु गरिएको रौतहटका प्रमुख जिल्ला अधिकारी हिरालाल रेग्मीले जानकारी दिए।

    बागमती नदीको सबै मापदण्ड मिचेर अवैध रुपमा जथाभाबी दोहन गरिएकोले वातावरणमा नकारात्मक प्रभाव पर्ने गरेको छ।

    बागमती नदीको समनपुरमा बनाइएको पुलको छेवैबाट उत्खनन गरी तटबन्ध सँगसँगै व्यापक मात्रामा अवैध रुपमा गिट्टी र ढुंगा भण्डारण गरिएको छ।

    उत्खनन र भण्डारणमा केही जनप्रतिनिधिको पनि संलग्नता रहेको छ। अवैध रुपमा भण्डारण गरिएको गिट्टी र बालुवाको पनि जाँच हुनुपर्ने स्थानीयले माग गरेका छन्।

  • कांग्रेस संसदीय दलको बैठक मङ्गलबार बिहान ११ बजे

    कांग्रेस संसदीय दलको बैठक मङ्गलबार बिहान ११ बजे

    नेपाली कांग्रेसको संसदीय दलको बैठक मंगलबार बस्ने भएको छ।

    कांग्रेस संसदीय दलका प्रमुख सचेतक रमेश लेखकले भोलि मङ्गलबार बिहान ११ बजे बैठक बस्न लागेको जानकारी दिए। उनका अनुसार बैठक सङ्घीय संसद् भवन नयाँ बानेश्वरस्थित ल्होत्से हलमा बस्नेछ।

    कांग्रेसले पछिल्लो समय सहकारी ठगीबारे अनुसन्धान गर्न संसदीय समिति गठन गर्न माग गर्दै संसद अवरुद्ध गर्दै आएको छ।

    सरकारले भोलि बजेट ल्याउने तयारी गरिरहेका बेला कांग्रेस संसदीय दलको बैठक बस्न लागेको हो।

  • सर्वोच्चको परमादेश: ४८ घण्टाभित्र सुरेन्द्रराजलाई मुख्यमन्त्री बनाउनु

    सर्वोच्चको परमादेश: ४८ घण्टाभित्र सुरेन्द्रराजलाई मुख्यमन्त्री बनाउनु

    सर्वोच्च अदालतले ४८ घण्टाभित्र गण्डकी प्रदेशको मुख्यमन्त्रीमा कांग्रेस नेता सुरेन्द्रराज पाण्डेलाई नियुक्त गर्न परमादेश दिएको छ।

    न्यायाधीश कुमार रेग्मी र सुनिल कुमार पोखरेलको संयुक्त इजलासले कांग्रेस संसदीय दलका नेता पाण्डेलाई संविधानको धारा १६८ को उपधारा ३ बमोजिम मुख्यमन्त्री नियुक्त गर्न भनेको हो।

    सभामुख कृष्ण धितालले मुख्यमन्त्री खगराज अधिकारीले ६० सदस्यीय प्रदेशसभामा ३० सांसदकै समर्थनमा विश्वासको मत पाएको घोषणा गरेपछि उक्त कदम असंवैधानिक भन्दै कांग्रेस नेता पाण्डेले सर्वोच्चमा रिट दिएका थिए।

    सर्वोच्चले मुख्यमन्त्री खगराज अधिकारीले लिएको विश्वासको मत बदर गर्दै ठूलो दलको हैसियतमा मुख्यमन्त्री नियुक्त गर्न प्रदेश प्रमुखका नाममा परमादेश जारी गरेको हो।

    एमाले नेता खगराज अधिकारी संविधानको धारा १६८ उपधार २ अनुसार दुई वा दुईभन्दा धेरै दल मिलेर मुख्यमन्त्री नियुक्त भएका थिए।

    उनलाई मुख्यमन्त्री नियुक्त गर्न एमालेका २२ जना, सभामुख कृष्णप्रसाद धितालसहित माओवादीका ८ जना र राजीव गुरूङले समर्थन गरेका थिए।

    अधिकारीले गत वैशाख २३ गते विश्वासको मत लिँदा ३० जना सांसदले मात्र समर्थन गरेका थिए।

  • अर्घाखाँचीमा ११ वर्षीय बालिकासँग बिहे गर्ने ३० वर्षीय पुरुष पक्राउ

    अर्घाखाँचीमा ११ वर्षीय बालिकासँग बिहे गर्ने ३० वर्षीय पुरुष पक्राउ

    अर्घाखाँचीमा ११ वर्षीय बालिकासँग विवाह गरेको आरोपमा प्रहरीले एक पुरुषलाई नियन्त्रणमा लिएको छ।

    जिल्लाको पाणिनी गाउँपालिका-४, पटौटीका अम्मर बहादुर रानाले गत वैशाख ३१ गते नाबालिकासँग बिहे गरेको आरोपमा प्रहरीले उनलाई आइतबार दिउँसो नियन्त्रणमा लिएको हो।

    अम्मर उमेरले ३० वर्षका भए। उनले विवाह गरेको नाबालिकाकाे उमेर भने मात्र ११ वर्ष ७ महिना रहेको जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रमुख (डिएसपी) प्रतित सिंह राठोरले जानकारी दिए।

    उनका अनुसार अम्मरले नाबालिकासँग बिहे गरेको भन्ने गोप्य सूचना प्रहरीले प्राप्त गरेको थियो। सोही सूचनाका आधारमा उनलाई नियन्त्रणमा लिइएको हो।

    उनलाई पक्राउ गरी जिल्ला अदालतबाट पाँच दिनको म्याद थप लिई अनुसन्धान कार्य भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ।

  • मोरङमा डुबेर नाबालिकासहित दुई जनाको मृत्यु

    मोरङमा डुबेर नाबालिकासहित दुई जनाको मृत्यु

    मोरङको कटहरीमा नाबालिका र लेटाङमा एक जना पुरुषको डुबेर मृत्यु भएको छ।

    कटहरीमा रहेको सुखानी खोलामा नाबालिकाको शव फेला परेको हो। आइतबार घरबाटै बेपत्ता भएकी कटहरी गाउँपालिका–५ का धर्म झाँगडकी ८ वर्षीय छोरी प्रीति झाँगड सोमबार मृत अवस्था फेला परेको मोरङ प्रहरीले जनाएको छ।

    मोरङ प्रहरीका प्रवक्ता डिएसपी ज्ञानेन्द्रबहादुर बस्नेतका अनुसार उनी आइतबार दिउँसो ३ बजेदेखि घरबाट हिँडेकी थिइन्। घरपरिवार कसैलाई केही नभई हिँडेकी प्रीतिको खोजी गर्दै जाँदा सोमबार दिउँसो खोलामा मृत अवस्था शव फेला परेको हो।

    ‘घर नजिकै रहेको उक्त खोलामा उनी नुहाउन (पौडी खेल्न) जाने गरेको प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट खुलेको छ।’ डिएसपी बस्नेतले भने।

    प्रीति नियमित जस्तो खोलामा पौडी खेल्न जाने गरेको हुँदा आइतबार पनि पौडी खेल्नकै लागि खोला गएको हुनसक्ने प्रहरीको अनुमान छ।

    खोलाको डिलमा बालिकाको कपडा भेटिएको बताउँदै डिएसपी बस्नेतले भने, ‘पौडी खेल्ने क्रममा केही समस्या भएर मृत्यु भएको हुन सक्ने सम्भावना रहेको छ। शवलाई पोस्टमार्टका लागि पठाइएको छ। तत्काल हेर्दा घटना शङ्कास्पद नदेखिए पनि विभिन्न तवरबाट घटनाको थप अनुसन्धान अघि बढाइसकेका छौं।’

    शवलाई पोस्टमार्टमका लागि विराटनगरको कोशी अस्पताल लगिएको र पोस्टमार्टमको रिपोर्ट आएपछि थप कुरा बाहिरिने प्रहरीले जनाएको छ।

    त्यसैगरी, लेटाङ नगरपालिका–२ स्थित गारापानी सामुदायिक वनभित्र रहेको राजा–रानी पोखरीमा डुबेर मोरङको केराबारी गाउँपालिका–९ का ५९ वर्षीय भक्तबहादुर लिम्बूको मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ।

    पानी जम्मा गर्नका लागि स्थानीय उपभोक्ताले वनभित्र पोखरी बनाएका थिए। त्यही पोखरीमा डुबेर लिम्बूको मृत्यु भएको डिएसपी बस्नेतले जानकारी दिए।

    ‘जङ्गली जनावरलाई पानी पिउन सहजताका लागि अन्दाजी ४० फिट लम्बाइ, ३० फिट चौडाइ र १२/१५ फिट गहिराइको पोखरी बनाएको रहेछ। पत्नी विष्णुमाया लिम्बूसँगै रहेका भक्तबहादुर नुहाउन भनी कपडा खोलेर आइतबार साँझ पौने ६ बजेतिर पोखरीमा पसेको खुलेको छ।’ उनले भने।

    पोखरीभित्र पसेका लिम्बू लामो समयसम्म ननिस्किएपछि श्रीमतीले स्थानीय र प्रहरीलाई खबर गरेकी थिइन्। खोजी गर्ने क्रममा डुबेर मृत्यु भएको अवस्थामा शव फेला परेको बताउँदै डिएसपी बस्नेतले भने, ‘उनको खोजीका लागि नेपाल र सशस्त्र प्रहरीको संयुक्त गोताखोर टोली परिचालन गरिएको थियो। गोताखोर टोलीले राति ९ बजेतिर लिम्बूको शव फेला पारेर पोखरी बाहिर निकाल्यो। उनको टाउलगायत शरीरका विभिन्न भागमा चोटपटक र अनुहार रक्ताम्य रहेको अवस्थामा फेला परेको शव फेला परेको थियो।’

    शवलाई पोस्टमार्टमका लागि उर्लाबारीको मंगलबारेस्थित मदन भण्डारी अस्पताल एवं ट्रमा सेन्टरमा लगिएको छ भने घटनाको थप अनुसन्धान अघि बढाएको प्रहरीले जनाएको छ।

  • गण्डकीका मुख्यमन्त्री अधिकारीले पाएको विश्वासको मत सर्वोच्चद्वारा बदर

    गण्डकीका मुख्यमन्त्री अधिकारीले पाएको विश्वासको मत सर्वोच्चद्वारा बदर

    सर्वोच्च अदालतले गण्डकी प्रदेश सरकारका मुख्यमन्त्री खगराज अधिकारीको नियुक्ति तथा विश्वासको मतलाई असंवैधानिक घोषणा गरेको छ।

    न्यायाधीशद्वय कुमार रेग्मी र सुनिलकुमार पोखरेलको इजलासले सोमबार मुख्यमन्त्री अधिकारीले लिएको विश्वासको मत संविधानसम्मत नभएको भन्दै बदर हुने फैसला सुनाएको हो।

    सर्वोच्चको यो फैसलासँगै मुख्यमन्त्री अधिकारीले पद गुमाएका छन्।