‘माथिको आदेश’मा नक्कली लाइसेन्स

नक्कली लाइसेन्स वितरणमा यातायात व्यवस्था विभागका तत्कालीन महानिर्देशकहरूलाई शंकाको घेरामा राख्दै फरकफरक अनुसन्धान गरी सिआइबीले अदालतमा पठाएको मुद्दामा ‘माथिको आदेशले काम गरेको’ उल्लेख छ तर कसले आदेश दिएको त्यो खुलाइएको छैन। नेपाल प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सिआइबी) ले तयार पारेको अभियोजनमा आरोपीले माथिको आदेशअनुसार काम गरेको बयान दिएको उल्लेख छ। तर आदेश दिने व्यक्ति खुलाइएको छैन।

नक्कली लाइसेन्स तयार गरी वितरण गरेको र आर्थिक लाभ लिएर द्रुतगतिमा लाइसेन्स प्रिन्ट गरेको सम्बन्धमा फरकफरक अनुसन्धान गरी प्रहरीले सरकारी वकिल कार्यालयमा दुईवटा अभियोजन दर्ता गराएको थियो। पहिलो अभियोजनमाथि अदालतले थुनछेकको बहस सकी सजाय आदेशसमेत गरिसकेको छ।

शशांक बस्याललाई नक्कली लाइसेन्स दिने मुख्य भूमिकामा रहेका यातायात व्यवस्था विभागका तत्कालीन इन्जिनियर सुरजप्रकाश अर्याललाई जिल्ला अदालत काठमाडौंले पाँच लाख रूपैयाँ धरौटीमा छाडेको छ। उनीलगायत सात जनाविरुद्ध लिखतसम्बन्धी कसुरमा जिल्ला अदालत काठमाडौंमा मुद्दा दर्ता भएको थियो।

जिल्ला न्यायाधीश दुर्गाबहादुर भुसालको इजलासले अर्यालसँग पाँच लाख रूपैयाँ धरौटी मागेको थियो। त्यस्तै उक्त मुद्दाका अर्का प्रतिवादी यातायात व्यवस्था कार्यालय, बुटवलका कम्प्युटर अपरेटर नारायणप्रसाद पाण्डेसँग पनि जिल्ला अदालत काठमाडौंले पाँच लाख रूपैयाँ धरौटी मागेको थियो। उनीहरू दुवैले ‘माथिको आदेशबाट लाइसेन्स दिएको तर आदेश दिनेबारे आफूहरूलाई जानकारी नभएको’ बयान दिएका थिए।

त्यसैगरी यातायात व्यवस्था विभागका करारका पूर्वइन्जिनियर हरिश भट्टसँग जिल्ला अदालतले दुई लाख रूपैयाँ धरौटी मागेको थियो। उनीविरुद्ध अर्को मुद्दा पनि सरकारी वकिल कार्यालयले अदालतमा लाने तयारी गरेको छ। उनीविरुद्ध सरकारी लिखत छाप दस्तखत किर्ते आरोपमा पनि अनुसन्धान गरी सरकारी वकिल कार्यालयमा अभियोजनका लागि अध्ययन भइरहेको छ।

‘माथिको आदेश भनिएको छ, माथिबाट आदेश दिने अधिकारीबारे अनुसन्धान भइरहेको छ, यातायात व्यवस्था विभागमा कार्यरत उच्च तहका कर्मचारीबारे निरन्तर अनुसन्धान हुनेछ, यो सुरुवात हो अनुसन्धान सकिएको छैन, तत्काललाई कानुनी बाध्यता रहेकाले मुद्दा पठाइएको हो,’ सिआइबीका एक अनुसन्धान अधिकृतले भने।

कारले ठक्कर दिई पैदलयात्रुको घटनास्थलमै मृत्यु भएपछि सम्भावित सजायबाट जोगिन बस्यालले नक्कली लाइसेन्स उपलब्ध गराइएको थियो। गिरोहले पैसा लिएर उनलाई नक्कली लाइसेन्स दिएको थियो। त्यही लाइसेन्स लिएर बस्याल हिरासतमुक्त भएका थिए। कारचालक बस्याल र उनका पिता ठानेश्वर बस्याललाई समेत प्रतिवादी बनाएर सिआइबीले काठमाडौं जिल्ला अदालतमा मुद्दा दायर गरेको थियो।

सिआइबीले अकरामुद्दीन मुसलमान र अरूण कार्की भन्ने लट्टु नाउलाई पनि प्रतिवादी बनाएको छ। नक्कली कागजपत्र बनाएर गैरकानुनी तरिकाले लाइसेन्स प्रिन्ट गरी वितरण गरेको प्रकरणमा पनि सिआइबीले मुद्दा दर्ता गराएको छ।

लाइसेन्स कार्डको अभाव हुन थालेपछि अध्ययन र रोजगारीका लागि विदेश जानेलाई लाइसेन्स दिन नसकिएको अवस्थामा सहजीकरणका लागि यातायात व्यवस्था विभागले ‘फास्ट प्रिन्टिङ’को व्यवस्था गरेको थियो। त्यही मेसोमा चलखेल गरेर पाँच हजारदेखि ५० हजार रूपैयाँसम्म उठाएर लाइसेन्स प्रिन्ट गरिदिएको अभियोग लगाइएको छ।

भिसा, पासपोर्ट, हवाई टिकट तथा विद्यार्थीका लागि नो अब्जेक्सन लेटर (एनओसी) र श्रमिकका लागि श्रम स्वीकृति लिएको रसिदका आधारमा तीन दिनमा लाइसेन्स दिइने नियमलाई ‘फास्ट प्रिन्टिङ’ सुविधाको दुरूपयोग गरेर फर्जी कागजातका आधारमा लाइसेन्स प्रिन्ट गरेको आरोप लगाइएको छ। त्यसमा सिआइबीले हरिश भट्ट, प्रदीप सुनुवार, मिलन बास्तोला, बिर्जुकुमार चौधरी, वसन्त पाण्डे, गणेश भण्डारी र दीपा न्यौपानेलाई प्रतिवादी बनाएर सरकारी वकिल कार्यालयमा पठाइएको छ।

यसरी नक्कली लाइसेन्स वितरण गर्दा उनीहरूले संकलन गरेको रकम यातायात व्यवस्था विभागका माथिल्लो तहका कर्मचारीलाई समेत पु¥याउने गरेका थिए।

थुनामा रहेका व्यक्तिलाई लिखित र ट्रायलबिनै ‘बी’ क्याटेगोरीको लाइसेन्स उपलब्ध गराउने धन्दामा संलग्न रहेको भन्दै सिआइबीले अर्याललाई आरोप लगाएको थियो। सिआइबीका अनुसार स्याङ्जाका १८ वर्षीय बस्यालले २०८० असारमा लाइसेन्सबिनै कार चलाएका थिए। उनले चलाएको कारको ठक्करबाट कृष्णप्रसाद भट्टराईको ज्यान गएको थियो। बस्याललाई तत्काल प्रहरीले नियन्त्रणमा लियो। उनीसँग मोटरसाइकल चलाउने लाइसेन्स मात्र थियो। कारबाहीबाट जोगाउन उनका बाबु कारको लाइसेन्स लिन गिरोहको सम्पर्कमा पुगेका थिए।

नक्कली लाइसेन्स जारी गर्नेमा सक्रिय अर्याल र भट्टको गिरोहले आर्थिक लेनदेनमा कुरा मिलेपछि शिवपुजन मल्लाह नाम गरेका व्यक्तिको लाइसेन्समा छेडखानी गरेर बुटवलमा कार्यरत कम्प्युटर अपरेटर नारायणप्रसाद पाण्डेको टिमलाई सबै विवरण भर्न लगाइै दिलाइएको थियो।

काठमाडौंस्थित यातायात व्यवस्था विभागबाट कम्प्युटर इन्जिनियर अर्याल, कम्प्युटर अपरेटर भट्ट र बुटवलबाट कम्प्युटर अपरेटर नारायण पाण्डेको गिरोहले संगठित रूपमै कारले हानेर मान्छे मार्ने शशांकलाई नक्कली लाइसेन्स उपलब्ध गराएको थियो।