पूर्व सांसदहरुको राष्ट्रिय सभा यात्रा

आइतबार भएको राष्ट्रिय सभा निर्वाचनमा कर्णाली प्रदेशबाट दुई जना चुनिएका छन् । आइतबार भएको मतदानमार्फत कर्णालीबाट अन्य क्लस्टरमा नेपाली काँग्रेसका ललितजंग शाही र महिला क्लस्टरमा नेकपा एमालेका मिनासिं रखाल निर्वाचित भएका छन् । प्रदेशस्थित निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयका अनुसार काँग्रेसका शाही ३ हजार २७८ मतभारसहित राष्ट्रिय सभा सदस्यमा निर्वाचित भएका छन् । नेकपा एमालेका मिनासिंह रखाल जम्मा मिनासिं रखाल ३ हजार १४५ मतभारसहित निर्वाचित भएकी छन् ।
निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयका अनुसार राष्ट्रिय सभा निर्वाचनमा कर्णालीबाट १९८ मतदातामध्ये १९१ जनाले मतदान गरेका थिए । प्रदेश सभाका ३९ जना सांसद र स्थानी तथका प्रमुख, उपप्रमुख एवम् अध्यक्ष उपाध्यक्षमध्ये १५२ जनाले मतदान गरेका हुन् । कर्णाली प्रदेशका कुल १९८ मतदातामध्ये १९१ जनाले मतदान गरेको सहायक निर्वाचन अधिकृत उज्वल रावलले जानकारी दिए ।
मतदान गरेका प्रदेश सभाका ३९ जना सदस्यमध्ये १३ जनाले नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका उम्मेदवारलाइ मत दिएका थिए । २६ जनाले नेकपा एमाले र नेपाली काँग्रेसको गठबन्धनबाट उम्मेदवार बनेका रखाल र शाहीको पक्षमा मतदान गरेका थिए । स्थानीय तहका प्रतिनिधिमध्ये एमालेका उम्मेदवार रखालको पक्षमा ९३ जना र काँग्रेसका शाहीको पक्षमा १०० जनाले मतदान गरेका छन् ।
पराजित भएका नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीको उम्मेदवार अञ्जु महताराले प्रदेश सभाका १३ र स्थानीय तहका ५५ जना प्रतिनिधिको गरी १ हजार ७३४ मत ल्याएकी छन् । अर्का उम्मेदवार बुद्धिप्रसाद शर्माले प्रदेश सभाका १३ र स्थानीय तहका ५० जनाको गरी १ हजार ६३९ मत ल्याएका छन् । निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयका अनुसार ६ मत बदर भएका थिए । बदर हुनेमा स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिमध्यका रहेको निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयले जनाएको छ ।
२०७६ माघमा हालको नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) तथा साविकको नेकपा माओवादी केन्द्रको तर्फबाट अन्यतर्फ निर्वाचित भएका जाजरकोटका मायाप्रसाद शर्मा र महिलातर्फ निर्वाचित भएकी सुर्खेतकी सुमित्रा बिसीको कार्यकाल सकिँदैछ । सोहीअनुसार रिक्त हुने प्रतिनिधि सभा सदस्यमा यो निर्वाचनबाट शाही र रखाल चुनिएका हुन् । शर्मा र विसीको कार्यकाल फागुन १९ गतेदेखि सकिँदैछ । अहिले निर्वाचित रखाल र शाहीले पनि फागुन २० देखि उक्त क्षेत्रमा प्रतिनिधित्व गर्ने भएका छन् ।
पूर्वसांसदको राष्ट्रिय सभा यात्रा
कर्णाली प्रदेशका राष्ट्रिय सभा सदस्यमा निर्वाचित भएका शाही र रखाल पूर्वसांसद हुन् । शाही संविधान सभाका पूर्वसांसद हुन् भने रखाल प्रदेश सभाका पूर्वसांसद हुन् । प्रदेश र संविधान सभामा अनुभव गरिसकेका यी दुइ नेताले अब राष्ट्रिय सभामा प्रतिनिधित्व गर्दैछन् । शाही जुम्लाका हुन् भने रखाल दैलेखकी हुन् ।
जुम्लाका ललितजंग शाही राजनीतिक यात्राको क्रममा २०४४ सालबाट बल्ल पदमा पुग्न थालेका हुन् । उनी २०४४ सालमा तत्कालिन जिल्ला विकास समिति जुम्लाको सभापति भएका थिए । २०५० सालमा जिल्ला समितिको कार्यवाहक सभापति भए । उनको यो कार्यकाल २०५३ सम्म कायम रहेको थियो । त्यसयता जिल्लाबाट उनी निरन्तर महाधिवेशन प्रतिनिधि, महासमिति प्रतिनिधि भएर पार्टीभित्र आफ्नो जिम्मेवारी निर्वाह गरेका थिए । हाल उनी काँग्रेसको कर्णाली प्रदेश सभापति छन् ।
२०७० सालमा भएको दोस्रो संविधान सभा सदस्य निर्वाचनमा उनले जुम्लाबाट प्रत्यक्षतर्फ चुनाव जितेका थिए । २०७९ मा भएको प्रदेश सभा निर्वाचनमा पनि उनी उम्मेदवार बनेका थिए । नेपाली काँग्रेसबाट आधिकारिक उम्मेदवार बनेका उनी काँग्रेसबाटै बागी उम्मेदवार बनेका देवेन्द्र बहादुर शाहीसँग पराजित भएका थिए । त्यसपछि उनी सोझै राष्ट्रिय सभा सदस्यको टिक पाएर अहिले चुनाव लडेका हुन् ।
कर्णालीबाट महिला क्लस्टरमा राष्ट्रिय सभा सदस्य निर्वाचित मिनासिंह रखाल कर्णाली प्रदेश सभाका पूर्वसदस्य हुन् । लामो समयदेखि नेकपा एमालेको राजनीतिमा सक्रिय रखाल २०७४ को प्रदेश सभा निर्वाचनमा समानुपातिक उम्मेदवार थिईन् । उनी समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीमार्फत् पहिलोपटक प्रदेश सभा सदस्य चयन भएकी हुन् ।
गठबन्धनलाई आएन सबै मत
कर्णाली प्रदेश सभाबाट राष्ट्रिय सभामा उम्मेदावार बनेका दुवैजनालाई गठबन्धनको कुल मत भने प्राप्त भएको छैन । कर्णालीमा राष्ट्रियसभा निर्वाचनका लागि १९८ कुल मतदाता संख्या छ । प्रदेशसभाका ४० जना सदस्य छन् भने ७९ वटा स्थानीय तहका प्रमुख, उपप्रमुख तथा अध्यक्ष र उपाध्यक्षको संख्या १५८ छ । प्रदेशसभा सदस्यको मतभार एक जना बराबर ५३ हो भने स्थानीय तहका जनप्रनिधिको मतभार १९ हो । जसअनुसार प्रदेशसभा सदस्यहरुको कुल मतभार २ हजार १२० हुन्छ भने स्थानीय तहका जनप्रनिधितिको मतभार ३ हजार २ हुन्छ । दुवै तहका मतदाताहरुको कुल मतभार संख्या ५ हजार १२२ छ ।
कुल मतमध्ये कर्णालीमा नेपाली काँग्रेसको मतभार सबैभन्दा बढी छ । काँग्रेसको कुल मतभार कर्णालीमा १ हजार ८५३ छ । त्यसपछि दोस्रोमा साविक माओवादीको १ हजार ६०१ मतभार छ । नेकपा एमालेको मतभार कर्णालीमा १ हजार १९५ छ । साविक नेकपा (एस) को कुल मतभार कर्णालीमा २४३ छ । यस्तै एक जना प्रदेश सभा सदस्य मात्र भएको राप्रपाको मतभार ५३ र स्वतन्त्रबाट जनप्रतिनिधि बनेकाहरुबाट १६७ मतभार छ । गठबन्धन गरेका काँग्रेस–एमालेको यो राष्ट्रिय सभा निर्वाचनका लागि कर्णालीमा जम्मा मतभार ३ हजार ४५४ हुन्छ । तर, गठबन्धनबाट उम्मेदवार बनेका एमालेकी रखालले ३ हजार १४५ र काँग्रेसका शाहीले ३ हजार २७८ मत मात्र पाएका छन् ।