पोल्ट्री उद्योग : आधाभन्दा बढी बन्द, सञ्चालन भएका पनि ४२ प्रतिशत क्षमता

नेपालका पोल्ट्री उद्योग आधाभन्दा बढी बन्द भएका छन्। कोरोना भाइरस (कोभिड) र त्यसपछिको आर्थिक मन्दीका कारण ५८ प्रतिशत पोल्ट्री उद्योग बन्द भएका हुन्। नेपाल पोल्ट्री व्यवसायी महासंघका अनुसार यो अवधिमा दुई सय उद्योग बन्द भइसकेका छन्।

‘नेपालमा अन्य क्षेत्रसँगै पोल्ट्री क्षेत्रमा पनि चरम संकट छ। यहाँ भएका तीन सय ५० पोल्ट्री उद्योगमध्ये एक सय ५० उद्योग मात्र सञ्चालित छन््। दुई सय उद्योग बन्द भइसके’, पोल्ट्रीको अवस्थाबारे बताउँदै नेपाल पोल्ट्री व्यवसायी महासंघका अध्यक्ष गुणचन्द्र विष्टले भने, ‘सञ्चालन भएका उद्योगले पनि क्षमताको ५० प्रतिशत मात्र उत्पादन गरेका छन्।’

नेपालमा पोल्ट्रीको उत्पादनसमेत घट्दै गएको छ। चार वर्षअघि प्रतिहप्ता ४५ लाख ब्रोइलर चल्ला उत्पादन हुँदै आएकोमा हाल २० लाखको हाराहारीमा उत्पादन भइरहेको अध्यक्ष विष्टले जानकारी दिए। त्यस्तै लेयर्स चल्लाको उत्पादन पनि घटिरहेको छ। प्रतिहप्ता दुई लाख लेर्यस चल्ला उत्पादन भएकोमा २० हजार मात्र उत्पादन भएको उनले बताए। उत्पादन प्रतिशत हेर्दा पनि ४४ प्रतिशत मात्र छ।

यसरी व्यवसायीले उत्पादन घटाउँदै लगेपछि चल्ला र अन्डाको मूल्य भने वृद्धि भइरहेको छ। चितवनमा ब्रोइलर चल्ला प्रति गोटा ८५ रुपैयाँसम्ममा बिक्री भइरहेको छ। यसअघि २० रुपैयाँमा पनि बिक्री नभएर व्यवसायीले चल्ला गाडेका थिए।

लेयर्स चल्ला भने सय रुपैयाँमा बिक्री भइरहेको अध्यक्ष विष्टले जानकारी दिए। ‘अहिले धेरैजसो साना पोल्ट्री व्यवसाय बन्द भएका छन्। हन्डर–ठक्कर खाएर बचेका व्यवसायीलाई अहिले राहत भएको छ’, उनले भने, ‘अन्डाको मूल्य पनि जृद्धि भइरहेको छ। यो अझै बढ्नेवाला छ।’

कुखुराको मूल्य बढ्दै गएपछि आफूहरूलाई केही राहत महसुस भएको नेपाल कुखुरा व्यवसायी मञ्चका निवर्तमान अध्यक्ष राजेन्द्र लामिछानेले बताए। ‘हामी चार वर्षदेखि घाटामा थियौं’, उनले भने विगत ६ महिनादेखि राहत महसुस भएको छ।’ चितवनमा प्रतिकिलो चार सय रुपैयाँमा ब्रोइलर कुखुराको मासु बिक्री भइरहेको छ। किसानले समेत ब्रोइलर कुखुराको मूल्य प्रतिकेजी तीन सय २० रुपैयाँ पाएको उनले बताए।

केपी शर्मा ओली नेतृत्वको सरकारले २०७७ चैत महिनामा अन्डा र मासुमा नेपाल आत्मनिर्भर भएको घोषणा गरेको थियो। पोल्ट्री क्षेत्रको निर्यात गर्न सक्ने क्षमता भए पनि विदेशी राष्ट्रसँग नेपालले प्रतिस्पर्धा गर्न कठिन हुने उनले बताए। नेपाल दानामा समेत आत्मनिर्भर रहेको छ, तर अधिकांश कच्चा पदार्थ भने विदेशबाटै आउने गर्दछ।

चितवनमा अन्तर्राष्ट्रिय पोल्ट्री एक्स पो हुँदै

चितवनमा अन्तर्राष्ट्रिय पोल्ट्री एक्स पो हुने भएको छ। नेपाल पोल्ट्री महासंघ र इन्डिया पोल्ट्री इक्युमेन्ट एसोसिएसनको आयोजनामा यही जेठ १८ देखि २० सम्म एक्स पो हुन लागेको हो। पोल्ट्री क्षेत्रको विकासका लागि एक्स पो आयोजना गर्न लागिएको आज भरतपुरमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमार्फत महासंघले जानकारी दिएको छ।

भरतपुरस्थित औद्योगिक प्रदर्शनी केन्द्रमा हुने एक्स पोमा १५ देशका विज्ञान प्रविधि तथा विज्ञहरूको उपस्थिति रहने छ। एक्स पोमा विदेशी प्रविधि र स्वदेशी प्रविधिका विषयमा विज्ञहरू बोलाएर पाठशाला सञ्चालन गरिने नेपाल पोल्ट्री व्यवसायी महासंघका अध्यक्ष गुणचन्द्र बिष्टले जानकारी दिए। उनका अनुसार एक्सपोमा विदेशी प्रविधिको वर्चश्व रहने छ।

बिष्टले पोल्ट्री क्षेत्रको वर्तमान समस्या र त्यसको समाधानका लागि पनि एक्स पोमार्फत पहल गरिने बताए। चितवनमा २०५२ सालमा पहिलोपटक पोल्ट्री एक्स पो गरिएको थियो। त्यसपछि यहाँ पोल्ट्री क्षेत्र विस्तार हुँदै क्रमशः फट्को मार्न सफल भएको थियो।

तीन दिनसम्म सञ्चालन हुने एक्स पोमा दुई सयको हाराहारीमा स्टल रहने नेपाल कुखुरा व्यवसायी मञ्चका अध्यक्ष रघुनाथ भट्टले जानकारी दिए। उनले पन्ध्र देशका दश हजारले एक्सपो अवलोकन गर्ने अनुमान गरिएको बताए।