काठमाडौँ। पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीको हालै सम्पन्न चीन भ्रमणलाई लिएर विभिन्न राजनीतिक अड्कलबाजी भइरहेका बेला भ्रमणका क्रममा कुनै औपचारिक राजनीतिक भेटवार्ता नभएको बताइएको छ।
नेकपा एमालेको सक्रिय राजनीतिमा फर्किएपछि उहाँ चीन भ्रमणमा जानुभएकाले यसलाई नेपालको आन्तरिक राजनीति र वामपन्थी दलहरूबिचको एकतासँग जोडेर समेत चर्चा गरिएको थियो। कात्तिक ५ देखि ९ गतेसम्म चीनमा रहनुभएकी भण्डारी सम्मेलनमा सहभागी भएर स्वदेश फर्किनुभएको हो। उहाँसँगै भ्रमणमा गएका एक सदस्यका अनुसार यो भ्रमण राजनीतिक उद्देश्यभन्दा पनि अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनमा सहभागितामा केन्द्रित थियो। भ्रमणका क्रममा व्यक्तिगत तथा राजनीतिक प्रकृतिका छुट्टै भेटवार्ता र छलफल नभएको उहाँको दाबी छ।
चीनको हेबेई प्रान्तस्थित स्योङआनमा चाइना पिपुल्स इन्स्टिच्युट अफ फरेन अफेयर्सले आयोजना गरेको ‘ग्लोबल गभर्नेन्स फोरम’मा विशिष्ट अतिथिका रूपमा सहभागी भएर भण्डारी नेपाल फर्किनुभएको थियो। स्वदेश फर्किने क्रममा त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा सञ्चारकर्मीसँग कुरा गर्दै उहाँले आफू सम्मेलनमा सहभागी हुन चीन गएको बताउनुभएको थियो। सम्मेलनमा प्रस्तुत गर्नुभएका विषयहरू सार्वजनिक भइसकेको पनि उहाँले उल्लेख गर्नुभएको थियो।
भ्रमण टोलीका एक सदस्यका अनुसार कार्यक्रममा सहभागी विभिन्न देशका प्रतिनिधिहरूसँग सामूहिक भेटघाट भएको थियो। चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङ यी पनि कार्यक्रममा सहभागी भएकाले सामूहिक शिष्टाचार भेटवार्ता हुनु स्वाभाविक भए पनि छुट्टै राजनीतिक छलफल नभएको उहाँको भनाइ छ।
‘परिवर्तनशील विश्वमा विश्वास र सहकार्यको पुनर्निर्माण’ विषयमा अक्टोबर २३ देखि २५ सम्म आयोजित सम्मेलनमा करिब १२० देशका लगभग २०० प्रतिनिधि सहभागी भएको समाचारमा उल्लेख छ। कार्यक्रममा पूर्वराष्ट्रप्रमुख, सरकारप्रमुख, मन्त्री तथा कूटनीतिक मामिलाका विज्ञहरूको सहभागिता थियो। सम्मेलनमा विशिष्ट अतिथिका रूपमा सम्बोधन गर्दै भण्डारीले जलवायु परिवर्तन, खाद्य असुरक्षा, गरिबी, असमानता र बढ्दो भूराजनीतिक तनावजस्ता विश्वव्यापी चुनौती समाधान गर्न संवाद तथा सहकार्य आवश्यक रहेको बताउनुभएको थियो।
उहाँले नेपाल र चीनबिचको ऐतिहासिक सम्बन्ध उल्लेख गर्दै पारस्परिक सम्मान, विश्वास र सहकार्यलाई थप मजबुत बनाउनुपर्नेमा जोड दिनुभएको थियो। साथै, पञ्चशीलका सिद्धान्तमा आधारित सम्बन्ध र नेपालको एक चीन नीतिप्रतिको प्रतिबद्धताबारे पनि धारणा राख्नुभएको थियो। राष्ट्रहरूबिचको मित्रता र विश्वास कायम राख्न सार्वभौमिक समानता तथा एकअर्काको स्वतन्त्रता र भौगोलिक अखण्डताको सम्मान महत्त्वपूर्ण हुने उहाँको भनाइ थियो।
चीनबाट फर्किएपछि भण्डारीलाई भेटेका एमालेका एक नेताका अनुसार उहाँले आफ्नो भ्रमणमा कुनै राजनीतिक एजेन्डा नरहेको स्पष्ट पार्नुभएको थियो। आयोजकले पनि उहाँलाई एमालेको वरिष्ठ नेताका रूपमा भन्दा पूर्वराष्ट्रप्रमुखको हैसियतमा निमन्त्रणा गरेको बताइएको छ।भण्डारीलाई सम्मेलनमा सहभागी हुन आयोजकले गत जेठमै निमन्त्रणा पठाएको थियो। त्यसपछि एमालेको असोजमा सम्पन्न केन्द्रीय कमिटी बैठकले उहाँलाई वरिष्ठ नेताका रूपमा मनोनीत गरेको थियो।
यसअघि पनि भण्डारी २०८२ साल जेठमा चीन भ्रमणमा जानुभएको थियो। तर, त्यसयता नेपालको राजनीतिक परिस्थितिमा परिवर्तन आएको छ। विशेषगरी २०८२ साल भदौमा भएको जेनजी आन्दोलनपछि नेपालका राजनीतिक दल र चीनबिचको सम्बन्धलाई लिएर विभिन्न विश्लेषण हुँदै आएका छन्।
नेपालका कम्युनिस्ट दलहरूसँगको सम्बन्ध, बेल्ट एन्ड रोड इनिसिएटिभ ९बीआरआई० को कार्यान्वयन तथा क्षेत्रीय भूराजनीतिक परिस्थितिलाई समेत चीनको नेपाल नीतिसँग जोडेर हेरिँदै आएको छ। यद्यपि, भण्डारीको पछिल्लो भ्रमणलाई चीनले कति महत्त्व दिएको थियो भन्ने विषयमा विभिन्न अड्कलबाजी भए पनि त्यसको आधिकारिक पुष्टि समाचारमा उल्लेख छैन। समग्रमा, भण्डारीको चीन भ्रमणलाई लिएर राजनीतिक वृत्तमा चासो बढे पनि भ्रमण टोलीका सदस्यहरूले यसलाई सम्मेलनमा सहभागितामा केन्द्रित गैरराजनीतिक भ्रमणका रूपमा व्याख्या गरेका छन्।