सुर्खेतको वीरेन्द्रनगर–११ अन्तर्गत झुप्राखोला र धुलियाबिटस्थित बादी बस्तीमा हालै सञ्चालन गरिएको निःशुल्क स्वास्थ्य शिविरले नेपालको स्वास्थ्य सेवामा अझै विद्यमान असमानताको यथार्थ चित्र प्रस्तुत गरेको छ। दुई दिनसम्म सञ्चालन भएको शिविरबाट ३५० भन्दा बढी नागरिक लाभान्वित हुनु केवल एउटा तथ्यांक होइन, बरु राज्यको आधारभूत स्वास्थ्य सेवा अझै पनि समाजका सबै तहसम्म प्रभावकारी रूपमा पुग्न नसकेको संकेत हो। स्वास्थ्य सेवा प्रत्येक नागरिकको मौलिक अधिकार हो। तर आर्थिक अभाव, सामाजिक विभेद, भौगोलिक कठिनाइ तथा चेतनाको कमीका कारण देशका धेरै सीमान्तकृत समुदाय अझै पनि गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवाबाट वञ्चित छन्। बादी समुदाय त्यसमध्येको एक हो। अस्पताल र स्वास्थ्य संस्थासम्म पुग्न नसक्ने, नियमित परीक्षण गराउन नसक्ने तथा सामान्य रोगलाई समेत बेवास्ता गर्न बाध्य हुने अवस्था अझै विद्यमान छ।
यही सन्दर्भमा होसन्ना सेवकाई नेपालद्वारा आयोजित स्वास्थ्य शिविरले समुदायमा ठूलो राहत प्रदान गरेको छ। शिविरमा स्त्रीरोग, हाडजोर्नी, छाला रोग, रक्तचाप परीक्षण, स्वास्थ्य परामर्श तथा निःशुल्क औषधि वितरणजस्ता सेवाले नागरिकको प्रत्यक्ष आवश्यकता सम्बोधन गरेको छ। विशेषगरी महिलामा देखिएका पाठेघरसम्बन्धी समस्याको पहिचान हुनु र शल्यक्रिया आवश्यक पर्ने बिरामीहरूको खोजी हुनु यस शिविरको महत्वपूर्ण उपलब्धि हो।
यसले अर्को गम्भीर प्रश्न पनि उठाएको छ, यदि एउटा छोटो अवधिको शिविरमा यति धेरै स्वास्थ्य समस्या भेटिन्छन् भने नियमित स्वास्थ्य सेवाको पहुँच कति कमजोर छ ? कम उमेरका महिलामा पाठेघरसम्बन्धी समस्या देखिनु, ज्येष्ठ नागरिकहरू दीर्घरोगसँग संघर्ष गरिरहनु र धेरैले पहिलोपटक विस्तृत स्वास्थ्य परीक्षण गराउनु स्वास्थ्य प्रणालीका लागि चिन्ताको विषय हो। स्वास्थ्य शिविरले तत्काल उपचार र परामर्श दिन सक्छ, तर दीर्घकालीन समाधान होइन। यस्ता कार्यक्रमलाई राज्यले आफ्नो नियमित स्वास्थ्य प्रणालीसँग जोड्न आवश्यक छ। स्थानीय सरकार, प्रदेश सरकार र संघीय सरकारले सीमान्तकृत समुदायमा नियमित स्वास्थ्य सेवा, विशेषज्ञ चिकित्सकको पहुँच तथा स्वास्थ्य सचेतना कार्यक्रमलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्छ। बादी समुदायमा सञ्चालन गरिएको यो शिविरले स्वास्थ्य सेवा केवल उपचारको विषय मात्र नभई सामाजिक न्याय र समान अवसरसँग पनि जोडिएको विषय भएको स्पष्ट पारेको छ। यस्ता अभियानलाई निरन्तरता दिन सकिए स्वास्थ्य असमानता घटाउन, रोगको प्रारम्भिक पहिचान गर्न र नागरिकको जीवनस्तर सुधार्न महत्वपूर्ण योगदान पुग्नेछ। अब आवश्यक कुरा भनेको यस्ता शिविरलाई एकदिने कार्यक्रमको रूपमा सीमित नराखी स्थायी स्वास्थ्य पहुँच सुनिश्चित गर्ने दीर्घकालीन नीति र प्रतिबद्धता हो।